ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Nusxalash va grafiklar

Darslar 3–4 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
3

Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi

Darslik: 10–12-betlar
MaqsadFormulani nusxalash usullarini biladi va aralash murojaat bilan bitta formuladan butun jadval hosil qiladi.
Yangi so‘zlar
to‘ldirish markeri · fill handle: the small square at the lower-right corner of a cell, dragged to copyavtoto‘ldirish · AutoFill: Excel continues a series such as 1, 2, 3 or the days of the weekmatnni ko‘chirish · wrap text: long text is shown on several lines inside one cellkatakni birlashtirish · merge and center: neighbouring cells become one and the text is centred
Tushuntirish

Murojaatlar sabab formulani qayta-qayta yozish shart emas: uni bir marta yozib, nusxalash kifoya. Nusxalashning uch yo‘li bor: to‘ldirish markerini (katakning o‘ng pastki burchagidagi kichik kvadrat) sichqoncha bilan sudrash, Ctrl+C va Ctrl+V, shuningdek Ctrl+D (yuqoridagi katakni pastga to‘ldirish) va Ctrl+R (chapdagini o‘ngga to‘ldirish). Nusxalashda Excel nisbiy murojaatlarni ko‘chish masofasiga moslab o‘zgartiradi, $ bilan qotirilgan qismlarga tegmaydi. Shu sababli aralash murojaat bilan bitta formulani butun jadvalga yoyish mumkin. Avtoto‘ldirish 1, 2 kabi ikki boshlang‘ich sondan qatorni davom ettiradi, hafta kunlari va oy nomlarini ham o‘zi yozadi. Jadval sarlavhasini bir necha katak ustidan markazlash uchun Home yorlig‘idagi «Merge & Center», uzun matnni katak ichida bir necha qatorga bo‘lish uchun «Wrap Text» tugmasi ishlatiladi.

UsulQanday
to‘ldirish markerikatakning pastki o‘ng burchagini sudrash
Ctrl+C, Ctrl+Vnusxalash va qo‘yish
Ctrl+Dyuqoridagini pastga to‘ldirish
Ctrl+Rchapdagini o‘ngga to‘ldirish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport to‘garagi rahbari to‘rt jamoa uchun mashg‘ulot boshlanish vaqtlari jadvalini tuzmoqchi. U birinchi katakni to‘ldirib, keyingisiga «oldingisi + 30 daqiqa» formulasini yozdi va uni pastga tortdi. O‘nlab katakni qo‘lda yozmasdan, xatosiz jadval hosil bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Rejalashtiruvchilar, hisobchilar va ma’lumotlar bilan ishlovchi tahlilchilar bir formulani ko‘paytirib, katta jadvallarni tez to‘ldiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozda 6 ta kun uchun reja yozing: birinchi kunga 10 sahifa, keyingi kunlarga «oldingisidan 2 sahifa ko‘p» qoidasini qo‘llang va qoidaning o‘zi hammasini beraganini kuzating.

Namunalar
B2fx=$A2^B$1
ABCD
1234
224816
3392781
4525125625
a sonining darajalari: A2:A4 da 2, 3, 5; B1:D1 da daraja ko‘rsatkichlari 2, 3, 4. B2 ga =$A2^B$1 yoziladi va bloklab nusxalanadi. Natija: 2-qatorda 4, 8, 16; 3-qatorda 9, 27, 81; 4-qatorda 25, 125, 625.
Qatorlar yig‘indisi: E2 ga =SUM(B2:D2) yozilib, E5 gacha tortilsa, E3 da =SUM(B3:D3), E5 da =SUM(B5:D5) bo‘ladi. Xuddi shu formulani B6 dan D6 ga o‘ngga tortsak, ustunlar yig‘indisi hosil bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Bitta formula – butun jadval»: juftliklar 10 × 10 ko‘paytirish jadvalini faqat bitta formula yozib hosil qiladi; ustoz tezlikni soniya bilan o‘lchaydi. G‘olib – formulani to‘g‘ri yozib, kam harakat qilgan juftlik.

Mashq
1
A5 = 5 va D1 = 4 bo‘lsa, D5 dagi =$A5^D$1 formulasi qanday natija beradi?
2
Yuqoridagi katak mazmunini pastga to‘ldiradigan klavishlar birikmasi qaysi?
3
E2 dagi =SUM(B2:D2) formulasi E5 ga nusxalansa, qanday yoziladi?
4
Daraja jadvalida nima uchun =$A2^B$1 kabi aralash murojaat olinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSheva so‘zlari xatomi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →