Darslar 65–67 · 3 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
67
Nazorat ishi
Darslik: 154-bet
MaqsadDelphi bobi bo‘yicha yakuniy nazoratni bajaradi: muhit, oyna va tugma, Label, Edit, tanlov obyektlari, Memo, grafika va Timer.
Yangi so‘zlar
yakuniy nazorat · final test: a test that covers a whole chaptertakrorlash savollari · revision questions: questions that go over every topic of the chapterobyekt–xossa–hodisa · object–property–event: the three parts of every visual tasko‘z-o‘zini baholash · self-assessment: judging your own result by a clear list of criteria
Tushuntirish
Yakuniy nazoratda bobning barcha mavzulari tekshiriladi. Har bir topshiriqni «obyekt – xossa – hodisa» zanjiri bilan tahlil qiling: qaysi obyekt kerak (Button, Label, Edit, RadioGroup, Memo, Image, Timer), uning qaysi xossalarini o‘rnatish kerak (Caption, Text, Items, ItemIndex, Interval) va qaysi hodisada kod bajariladi (OnClick, OnCreate, OnTimer). Kod tahlilida o‘zgaruvchilar jadvalini yuriting, koordinata va vaqt hisoblarini formula bilan tekshiring (interval ms da, 1 s = 1000 ms; Rectangle va Ellipse chegaralari). Takrorlash uchun quyidagi mavzu ro‘yxatidan foydalaning: dasturlash bosqichlari; Delphi muhiti; Form va Button; ShowMessage va IntToStr; Label; Visible va Enabled; Edit va tur o‘zgartirish; CheckBox; RadioGroup; ListBox va ComboBox; Memo; Canvas; Timer; animatsiya. Ish tugagach natijangizni mezonlar bo‘yicha baholang va zaif mavzularni qayta mashq qiling.
Namunalar
Namuna: 1) var i, s: Integer; begin s := 0; for i := 1 to 10 do if i mod 3 = 0 then s := s + i; ListBox1.Items.Add(IntToStr(s)); end; – i = 3, 6, 9 qo‘shiladi: s = 18. 2) Timer Interval = 250, 10 ta hodisa: 10·250 = 2500 ms = 2,5 s.
3) Image1.Canvas.Rectangle(10, 20, 110, 70) – eni 100, bo‘yi 50, yuzi 100·50 = 5000 kvadrat piksel. 4) Obyektni tanlang: «bitta javobli test savoli» – RadioGroup; «ko‘p qatorli natija» – Memo; «teskari sanoq» – Timer va Label. 5) Ovozlar 3, 2, 1 (jami 6): burchaklar 180°, 120°, 60°.
Sinfda faoliyat
«Baholash jadvali»: har bir o‘quvchi ro‘yxatdagi 14 ta takrorlash mavzusining har biriga «bilaman / qisman / takrorlayman» belgisini qo‘yadi va 3 ta eng zaif mavzusi uchun mashq reja yozadi.
Mashq
1
for i := 1 to 10 do if i mod 3 = 0 then s := s + i; da s nechaga teng?
18
2
Interval = 250 da 10 ta hodisa necha soniya davom etadi?
2,5
3
Rectangle(10, 20, 110, 70) ning yuzi (kvadrat piksel)?
5000
4
«Obyekt – xossa – hodisa» zanjiri nima uchun vazifani tahlil qilishda foydali?
U qaysi obyekt kerak, nimani o‘rnatish va qachon kod ishlashini ketma-ket aniqlab beradi.