☰ Mundarija · Geografiya (Amaliy geografiya)

Afrika subregionlari va Okeaniya davlatlari

Darslar 26–27 · 2 ta dars · Sh. M. Sharipov, V. N. Fedorko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov. Geografiya (Amaliy geografiya), 10-sinf, 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
27

Okeaniya davlatlari

Darslik: 115–117-betlar
MaqsadOkeaniyaning tarkibi, orollar turlari, resurslari va xo‘jaligini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
Melaneziya · MelanesiaPolineziya · PolynesiaMikroneziya · Micronesiakopra · copra
Tushuntirish

Okeaniya Tinch okeanining janubi-g‘arbiy va markaziy qismidagi orollar guruhi bo‘lib, quruqlik maydoni taxminan 1,3 mln km² (Avstraliya materigi alohida ko‘riladi). Uchta qismga bo‘linadi: Melaneziya, Polineziya va Mikroneziya. Orollar uch xil bo‘ladi: kontinental (Yangi Zelandiya, Yangi Gvineya), vulqon va marjon (atollar). Atollar past va tuprog‘i kambag‘al, shuning uchun u yerda chuchuk suv va ekin maydoni kam. Davlatlarning ko‘pchiligi kichik va aholisi oz; mustaqil davlatlar taxminan 13 ta. Papua-Yangi Gvineyada mis va oltin, Yangi Kaledoniyada nikel, Naurudagi fosfat tarixan muhim bo‘lgan. Xo‘jalikning asosi qishloq xo‘jaligi: kokos palmasi (kopra), banan, ananas, shakarqamish; baliqchilik va turizm (Fidji kabi) o‘sib bormoqda. Yangi Zelandiya rivojlanish darajasi bo‘yicha oldinda, chorvachilik (sut, qo‘y), oziq-ovqat sanoati va turizm kuchli. Muammolar: orollar o‘rtasida aloqaning qiyinligi, resurslarning kamligi, ishsizlik va dengiz sathining ko‘tarilishi xavfi.

Namunalar
Vaqt farqi: Toshkent UTC+5, Vellington qishda (iyun–avgust) UTC+12. Farq 12 − 5 = 7 soat. Toshkentda 10:00 bo‘lsa, Vellingtonda 10 + 7 = 17:00.
Atoll: halqasimon marjon orol, o‘rtasida laguna bo‘ladi. U marjon poliplari skeletlaridan hosil bo‘lgan; shuning uchun bunday orollar dengiz sathidan atigi bir necha metr balandda va to‘lqin ko‘tarilishiga juda sezgir.
Sinfda faoliyat

«Orol turlari»: talabalar kontinental, vulqon va marjon orollariga uchtadan xususiyat yozib, jadval tuzadi va har biriga bitta misol qo‘shadi.

Mashq
1
Okeaniyaning uchta qismini ayting.
2
Toshkentda 15:00 bo‘lsa, Vellingtonda (qishda UTC+12) soat necha? (Faqat son, 24 soatlik hisobda.)
3
Atollarda nega chuchuk suv va ekin maydoni kam?
4
Nima uchun Okeaniya iqtisodiyoti rivojlanishida qiyinchilik bor?