ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi10-sinf · 28-hafta

10 % chegirma — rostmi?

🎯 Missiya: «Naqd to‘lasangiz 5 %, yana 5 % — jami 10 % chegirma, 180 000 so‘m» — rostmi?

Dushanba

AzizDo‘kon e’loni chatda: «Telefon 200 000 so‘m. Naqd to‘lasangiz 5 % chegirma, yana 5 % — jami 10 % chegirma, 180 000 so‘m!»
MalikaYangi da’vo. E’lonning pastki qismida qavs ichida yozuv bor: «(ikkinchi chegirma faqat a’zolar uchun)».
ZarinaBu : gapning ichida tushuntirish yoki yangi ma’lumot beradi, odatda qavs yoki tire bilan ajraladi. Kirish so‘z munosabat bildiradi, kiritma esa yangi ma’lumot beradi.
AnvarKiritmani tashlasak, gapning asosiy mazmuni o‘zgarmaydi, lekin qo‘shimcha ma’lumot yo‘qoladi. E’londa esa aynan shart yo‘qolgan: kimga tegishli ekani.
JasurDemak, qavsdagi kichik yozuvni o‘qimay baho berib bo‘lmaydi. Birinchi kalit: qavs ichidagi shart.
Ona tili

Qulf 1: Qavsdagi shart

Topshiriq: Kiritmaning kirish so‘zdan farqi nima?

🔑 Kalit: E’londagi ikkinchi chegirma qavs ichida yashiringan: u faqat a’zolar uchun.

AnvarDo‘kon ilovasi: da bir vaqtda faqat bitta variant tanlanadi. Variantlar da: Naqd (0), Karta (1), O‘tkazma (2).
Zarina — tanlangan variant raqami, 0 dan boshlanadi; hech narsa tanlanmasa –1. Tekshirish: if RadioGroup1.ItemIndex >= 0 then …
Jasur variantlar necha ustunda turishini belgilaydi: 4 variant va 2 ustunda har ustunga (4 + 2 – 1) div 2 = 2 ta tugma sig‘adi.
MalikaAmaliyotda «To‘lov turi»: naqd uchun 5 % chegirma. Narx 200 000: s := 200000 * 95 div 100; natija 190 000. Bu o‘quv modeli: haqiqiy karta raqami yoki parol so‘ramaymiz va saqlamaymiz.
AnvarMini-test: har bir RadioGroupda to‘g‘ri javob raqamini daftarga oldindan yozamiz, keyin dasturda tekshiramiz; ball — to‘g‘ri javoblar soni.
Ikkinchi kalit: bitta chegirma 190 000 beradi. Ikkinchisi nimadan hisoblanadi?
Informatika

Qulf 2: Radiotugmalar

Topshiriq: Ikkinchi variantning ItemIndex qiymati nechaga teng?

🔑 Kalit: Naqd uchun 5 % chegirma: 200 000 * 95 div 100 = 190 000.

JasurChegirma ustiga chegirma: ikkinchi 5 % endi 190 000 dan olinadi: 190 000 · 0,95 = 180 500. Ikki chegirma jami 19 500, ya’ni 9,75 %, 10 % emas.
ZarinaMatematikada: z = 3 + 4i kvadrat ildizi. Modul r = 5, ildiz moduli √5. Tekshirish: (2 + i)² = 4 – 1 + 4i = 3 + 4i.
AnvarHar bir noldan farqli kompleks sonning ikkita kvadrat ildizi bor, ular qarama-qarshi sonlar: ±(2 + i). Natija w² = z bilan tekshiriladi.
Malikan-darajali ildizlar n ta, ular markazi koordinata boshida bo‘lgan aylanadagi muntazam n-burchak uchlarida joylashadi.
Uchinchi kalit: natijani teskari yo‘ldan tekshiramiz. Chegirmani ham: 180 000 chiqmaydi.
Matematika

Qulf 3: Chegirma va ildiz

Topshiriq: 3 + 4i ning kvadrat ildizlari qaysilar?

🔑 Kalit: Ikkinchi 5 % — 190 000 dan: 180 500 chiqadi, jami 9,75 %, 10 % emas.

Seshanba

ZarinaFor our report, we each write how we learned to check numbers. Use the past tense and sequence words: At first I…, after that I…, finally I…
AnvarAt first I just read the advert. After that I wrote the numbers in a table. Finally I tested the result with a calculator.
JasurUse an infinitive for purpose and a gerund for the activity: I started checking prices to save money.
MalikaResearchers say some “style” theories are not fully proved, so try different strategies: explain it to others, repeat, test yourself, make a mind map.
Ingliz tili

Qulf 4: How did you learn?

Topshiriq: Which sentence uses an infinitive for purpose?

AnvarUzaytirgichdagi sim isiyaptimi? Tok kuchi I = q/t, birligi 1 A = 1 C/s. j = I/S: tokni kesim yuziga bo‘lamiz.
ZarinaMisol: 10 A tok, kesim 2,5 mm². j = 10 : 2,5 = 4 A/mm². Zichlik katta bo‘lsa, sim qiziydi va yong‘in chiqishi mumkin, shuning uchun kesim tokka mos tanlanadi.
JasurMetallda juda kichik, sekundiga millimetrning ulushlari, lekin signal zanjirda yorug‘lik tezligiga yaqin tezlikda tarqaladi: I = neSυ.
MalikaTokning ta’sirlari: issiqlik (metallda doim bor), kimyoviy (elektrolitda bor, metallda yo‘q) va magnit ta’sir (1820-yilda kashf etilgan).
Kattalikni ko‘rganda birligini ham aytamiz: A/mm². Chegirmada ham birlik bor: foiz va so‘m.
Fizika

Qulf 5: Tok zichligi

Topshiriq: 10 A tok 2,5 mm² kesimdan o‘tsa, j nimaga teng?

Chorshanba

JasurKimyoda — glitserin va yuqori yog‘ kislotalarning murakkab efirlari. Hayvon yog‘lari ko‘pincha qattiq, to‘yingan kislotali; o‘simlik moylari suyuq, larga boy.
ZarinaYog‘ suvda erimaydi, suvdan yengil, benzinda eriydi; organizmda uglevoddan ikki baravardan ko‘p energiya beradi.
AnvarIshqor bilan gidroliz — : tristearin + 3NaOH → C₃H₅(OH)₃ + 3C₁₇H₃₅COONa. Natriyli sovun qattiq, kaliyli yumshoq.
Malika: suyuq yog‘ nikel katalizatorida vodorod bilan qattiq yog‘ga aylanadi. Uyda ishqor bilan sovun qilish xavfli: kuydiruvchi ishqor faqat o‘qituvchi nazoratida ishlatiladi.
Reaksiyada ham hisob: 1 mol yog‘ga 3 mol ishqor. Chegirmada ham tartib bor.
Kimyo (Organik kimyo)

Qulf 6: Yog‘ va sovun

Topshiriq: Yog‘ni ishqor bilan gidrolizlash nima deyiladi?

ZarinaBiologiyada : hudud daryo, tog‘ yoki dengiz bilan bo‘linadi, populyatsiyalar mustaqil o‘zgaradi va oxiri chatishmay qoladi.
Anvar usulda tur o‘z hududida qoladi, ammo ko‘payish vaqti, yashash joyi yoki xulqi bilan ajraladi. O‘simliklarda — xromosomalar to‘plamining karra ortishi — bir-ikki avlodda yangi tur berishi mumkin.
JasurKo‘p ekinlar poliploid: kartoshka, paxta, yumshoq bug‘doy (oltita to‘plam, 2n = 42).
MalikaDarvin bo‘yicha uch yo‘l: filetik, duragaylash va — belgilarning tarqalishi, bir turdan bir nechtasi.
ZarinaTur hosil bo‘lishi odatda sekin. Hisobda ham tartib muhim: ketma-ket chegirmalar ko‘paytiriladi, 0,95 · 0,95.
Ikki marta ko‘paytirish ikki marta qo‘shishdan farq qiladi.
Biologiya

Qulf 7: Yangi tur qanday paydo bo‘ladi

Topshiriq: Qaysi usulda populyatsiyalarni to‘siq ajratadi?

Payshanba

AnvarGeografiyada : Tinch okeanining janubi-g‘arbiy va markaziy qismidagi orollar, maydoni taxminan 1,3 mln km². Uch qism: , , .
ZarinaOrollar uch xil: materik, vulqon va marjon (). Atollar past, tuprog‘i kam, chuchuk suv taqchil. Xo‘jalik: kokos palmasi (), banan, ananas, baliq ovlash va turizm.
JasurDengiz sathining ko‘tarilishi — orol davlatlari uchun muammo. Dunyo tarixida esa Yaponiya: 1945–1952 yillarda ittifoqchilar okkupatsiyasi, 1947-yil 3-may konstitutsiyasi.
MalikaKonstitutsiyaning 9-moddasi urushdan voz kechgan. 1950-yillar o‘rtasidan 1970-yillar boshigacha yillik o‘sish o‘rtacha 10 % ga yaqin bo‘lgan («iqtisodiy mo‘jiza»), 1968-yilda Yaponiya jahonning ikkinchi iqtisodiyotiga aylangan.
Anvar1960–1980-yillarda «Osiyo yo‘lbarslari» — Janubiy Koreya, Tayvan, Singapur, Gonkong — eksportga yo‘naltirilgan sanoat bilan tez o‘sgan.
O‘sish foizi ham yillar bo‘yicha qo‘shilmaydi, ko‘payadi: 10 % yillik o‘sish ikki yilda 21 % beradi.
Geografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixi

Qulf 8: Okeaniya va Yaponiya

Topshiriq: Okeaniyaning uch qismidan qaysi biri?

Juma

ZarinaAdabiyotda Abdulla Oripovning «Yurtim shamoli», «Birinchi muhabbatim» va «Qo‘riqxona» she’rlari. Ularni darslikdan o‘qiymiz; mazmunini aytib bermaymiz.
AnvarTahlil kalitlari: — timsol, — ko‘chma ma’no, — misra oxirida takrorlanuvchi so‘z, — afsus hissi. «Qo‘riqxona»dagi so‘zining ma’nosi nima?
JasurKamyob — kam uchraydigan, noyob. Bu she’r haqida darslik aytadi: muallif maqsadi qo‘riqxona haqida emas, insoniy qadriyatlar haqida gapirish.
MalikaRus tilida: M. Yu. Lermontovning «Смерть Поэта» she’ri 1837-yilda yozilgan; bu namunasi — shoirning jamoat oldidagi mas’uliyati mavzusi. Lermontov 1814-yilda Moskvada tug‘ilgan.
Shoirlarni ham, she’rlarni ham o‘qiymiz, baholamaymiz. E’londa esa har bir so‘z tekshiriladi.
AdabiyotRus tili

Qulf 9: Sarlavha va muallif

Topshiriq: «Смерть Поэта» muallifi kim?

MalikaKalitlar: 1) qavs ichidagi shart — ikkinchi chegirma faqat a’zolar uchun; 2) naqd uchun 5 %: 200 000 * 95 div 100 = 190 000; 3) ikkinchi chegirma 190 000 dan: 180 500, jami 9,75 %.
AnvarHukm: NOTO‘G‘RI. «Jami 10 %, 180 000 so‘m» to‘g‘ri emas: a’zo va naqd to‘laydigan xaridor ham 180 500 to‘laydi; a’zo bo‘lmaganlar esa 190 000.
ZarinaDo‘kon xatosini ayblamaymiz: hisob-kitobni ko‘rsatib, e’lonni tuzatishni so‘raymiz.
JasurAziz, tushuntirib ber: kichik harfli qavsni o‘qi, chegirmani ketma-ket hisobla.
Rozimiz. Hisobotni chop etamiz.
InformatikaMatematika

Qulf 10: Hukm

Topshiriq: Hukmni qaysi kalitlar hal qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 11 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixiKimyo (Organik kimyo)Rus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Ikki 5 % — 10 % emas — NOTO‘G‘RI

Da’vo: «Naqd uchun 5 % va yana 5 % — jami 10 % chegirma, 200 000 so‘mlik telefon 180 000». Hukm: NOTO‘G‘RI. Birinchi chegirmadan 190 000 qoladi, ikkinchi 5 % shu summadan olinadi: 180 500, jami 9,75 %. Ikkinchi chegirma faqat a’zolar uchun — bu shart qavs ichida yozilgan. Nima qilish kerak: qavsdagi kichik yozuvni o‘qing va chegirmalarni ketma-ket hisoblang.

— 10-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. E’londagi ikkinchi chegirma qavs ichida yashiringan: u faqat a’zolar uchun.
  2. Naqd uchun 5 % chegirma: 200 000 * 95 div 100 = 190 000.
  3. Ikkinchi 5 % — 190 000 dan: 180 500 chiqadi, jami 9,75 %, 10 % emas.

Yulduzli savollar

  1. 200 000 so‘mga 5 % chegirmadan keyin narx qancha (butun bo‘lish)?

  2. Ikkinchi 5 % chegirmadan keyin narx qancha bo‘ladi?

  3. O‘ylab ko‘r: 3 + 4i ning kvadrat ildizlarini nima bilan tekshiramiz?

Hikoyadagi darslar