ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Alfons Dode va yakuniy xulosa

Darslar 40–42 · 3 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
41

«So‘nggi saboq» hikoyasi haqida

Darslik: 2-qism, 177–178-betlar
Maqsad«So‘nggi saboq» hikoyasi tahlilini, g‘oyasini va ona tili qadri haqidagi fikrni bilish.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysispushaymon · regretfulona tili taqdiri · fate of the mother tonguemustamlaka · colony
Tushuntirish

Darslik tahlilidan: hikoya yosh bola tilidan bayon qilinadi; adib Frans nazari bilan kichik tuyulgan milliy-madaniy hodisaga baho beradi. Mosye Amelning g‘amginlikka uyg‘un jonkuyarligi, qat’iyati, ona tili va yurtini sevishi sezilib turadi. Hikoyani tushunish uchun Fransiyaning Elzas va Lotaringiya hududi nemislar tomonidan ishg‘ol qilinganini bilish lozim; «nemislarning safda yurishi» va muallim murojaati shunga ishora. Sinfdagi har bir predmet, muallimning kiyimi aniq tasvirlanadi, orqada kattalar o‘tirishi xalqning og‘ir musibatini – go‘yo ona tilini qabrga qo‘yayotgandek holatni ta’kidlaydi. «Fransuzlar o‘qishni orqaga suradi» degan gap barcha davr yoshlariga tegishli. Vaqt – bir tomchi suvdek, qaytarib bo‘lmaydi. Muallimning «mustamlaka xalq o‘z ona tili yordamidagina yorug‘likka chiqa oladi» degan fikri, darslik fikricha, o‘zbek tilining yaqin o‘tmishdagi taqdiriga ham taalluqli. Dode har bir millat uchun beqiyos milliy til taqdiri haqida ta’sirli hikoya yozgan.

TafsilotNimani bildiradi
muallim bayramona kiyingandarsning ulug‘ligi
orqada qariyalar o‘tiradixalqning musibati
Elzas va Lotaringiya ishg‘ol qilinganhikoyaning tarixiy asosi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda til haftasida uyda turli tillarda gaplashadigan o‘quvchilar bir-biriga bittadan salomlashish so‘zini o‘rgatadi. O‘z tilini maktabda eshitgan o‘quvchi qadrlanganini his qiladi. Ona tili odamga uy tuyg‘usini beradi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, ko‘p tilli sinf o‘qituvchilari va til muhofazasi bilan shug‘ullanuvchi ko‘ngillilar tilni qadrlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror yaqin kishidan o‘zi yaxshi ko‘rgan bitta so‘z yoki maqolni so‘rab, ma’nosini yozib oling.

Namunalar
Misol: Frans «hali kaptarlarni ham nemischa kuylashga majburlashadi» deb o‘ylaydi – bu bola tilidan aytilgan ichki norozilik.
Misol: bugungi o‘quvchi ham ba’zan dars tayyorlashni ertaga qoldiradi – hikoya shu odatning oqibatini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

Munozara: «Ona tilimiz uchun nima qila olamiz?» – sinf 5 ta aniq ish ro‘yxatini tuzadi (masalan, to‘g‘ri yozish, kitob o‘qish).

Mashq
1
Hikoya nega bola tilidan aytilgan deb o‘ylaysiz?
2
Dars paytida orqada qishloq kattalari o‘tirishi nimani bildiradi?
3
Darslik hikoyani o‘zbek tilining taqdiri bilan qanday bog‘laydi?
4
Hikoya sizda qanday xulosa uyg‘otdi? Fikringizni asoslang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXona burchagi aniq 90°mi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →