ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Abdulla Oripov she’riyati

Darslar 32–33 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
33

Oripov she’rlari: «Yurtim shamoli» va «Birinchi muhabbatim»

Darslik: 2-qism, 107–111-betlar
Maqsad«Yurtim shamoli» va «Birinchi muhabbatim» she’rlarining mazmuni va badiiy xususiyatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
ramz · symbolmetafora · metaphorradif · refrain (repeated word at line end)pushaymonlik · regret
Tushuntirish

«Yurtim shamoli»da asosiy obraz – shamol. Har bandning oxirida «yurtim shamoli» xitobi takrorlanadi. Shoir turli shamollarga yuz burib, ularda goh qayg‘u, goh shodlik ko‘radi; yurt shamoli esa qayg‘ulardan xoli. Darslikka ko‘ra, shamol – turli holat, o‘zgarish, qayg‘u va shodlikning ramzi; u bog‘larni barbod qilishi mumkin, tuhmat ham inson hayotini izdan chiqaruvchi «shamol»dir. Shoir yurtiga gullab-yashnashni tilaydi. Eng muhim fikr: hayot – gulshan vodiy, inson unga shamoldek keladi va shamoldek ketadi; ammo «Abdullaning boqiy kamoli» – shoir ma’naviy olami barkamol bo‘lishiga umid. «Birinchi muhabbatim»da lirik qahramon oy botgan oqshom birinchi muhabbatini eslaydi: yoshlik zavq va to‘polon bilan o‘tdi, lekin o‘sha tuyg‘uni g‘aflatda yo‘qotdi. U afsus qiladi («Nechun bilmovdim avval»), muhabbat odamga suyanch ekanini aytadi, ammo o‘zi suyanadigan kimsa yo‘qligini eslaydi. Darslikka ko‘ra, she’r Navoiyning ishq haqidagi hikmatiga hamohang; oxirgi misrada Allohga muhabbat tushunchasi mumtoz shoirlar olamiga bog‘laydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab yo‘lagida o‘quvchi chiqish belgisini ko‘rib, so‘z o‘qimasdan qayerga borish kerakligini tushunadi. Belgi so‘zdan tezroq ma’no beradi va tilni bilmaganlarga ham yordam beradi. She’rdagi obraz ham shunday ishlaydi: bitta narsa ko‘p ma’noni anglatadi.

Kim ishlatadi

Dizaynerlar, yo‘l belgilarini ishlovchilar, kartograflar va shoirlar belgi va timsollar bilan ko‘p ma’noni qisqa yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uy yoki maktabdagi uchta belgini (rasmli yo‘riqnoma, piktogramma) toping va ularning ma’nosini yozing.

Namunalar
Misol: «Yurtim shamoli» – takrorlanuvchi xitob (radif) she’rga musiqiylik beradi.
Misol: «Nechun bilmovdim avval» – lirik qahramonning pushaymonligi shu bir misrada eng aniq sezilib turadi.
Sinfda faoliyat

Juftlikda «Yurtim shamoli»dagi shamolning 3 xil ma’nosini (tabiat hodisasi, hayot yo‘li, tuhmat) topib yozing.

Mashq
1
«Yurtim shamoli»da asosiy obraz nima?
2
Darslikka ko‘ra, shamol nimaning ramzi?
3
«Birinchi muhabbatim»da lirik qahramon nimadan afsuslanadi?
4
Nima uchun she’rdagi «muhabbatga suyanish» takrori ta’sirli? Fikringizni yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli10 % chegirma — rostmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →