🎯 Missiya: Yarmarka stendi uchun 60 000 so‘mni nimaga sarflaymiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
M
MalikaMurabbiy yarmarkaga ro‘yxatdan o‘tkazdi: 23-aprel, juma. Ota-onalar stend uchun sinov foydasidan 60 000 so‘mgacha sarflashga rozi.
J
JasurNarxlar: banner 24 000, varaqalar (100 ta) 18 000, stiker (100 ta) 15 000, narx kartochkalari 6 000, jurnal papkasi 4 000, bobo yasaydigan javon va stend belgisi 12 000.
Z
ZarinaOna tili: matndagi gaplar bog‘lanadi: olmosh (u, bu), takror yoki ma’nodosh so‘z, bog‘lovchi va kirish so‘z (ammo, shuning uchun, demak, masalan), gaplar tartibi.
A
AnvarBanner matni: «Bizning o‘yinchoqlar qo‘lda yasalgan. Ular uch marta tekshiriladi. Shuning uchun ota-onalar ularga ishonadi.»
M
MalikaTinish belgisi ma’noni o‘zgartiradi: «Ustoz, Aziz keldi» — ustozga xabar; «Ustoz Aziz keldi» — Aziz ismli ustoz keldi. Tire (–) va chiziqcha (-) bir xil emas.
Ona tili
🔒Qulf 1: Yarmarka matni
Topshiriq: «Ustoz, Aziz keldi» gapi nimani bildiradi?
🔑 Kalit: Stend uchun 60 000 so‘mgacha: banner 24 000, varaqa 18 000, stiker 15 000, kartochka 6 000, papka 4 000, javon va belgi 12 000.
J
JasurInformatika: raqamlar yig‘indisi: s = 0; while x > 0: s += x % 10; x //= 10. x = 47000 uchun s = 11: 0 + 0 + 0 + 7 + 4. Kuzatuv jadvalida har aylanishdan keyingi qiymatlarni yozamiz.
Z
Zarinabreak tsiklni darhol to‘xtatadi, continue joriy aylanishning qolgan qismini tashlab, keyingisiga o‘tadi. a, b = b, a ikki o‘zgaruvchini almashtiradi.
A
AnvarAlgebra: geometrik progressiyaning dastlabki n hadi yig‘indisi Sn = b₁(qⁿ − 1) : (q − 1). Har odam 2 kishiga aytsa: 1 + 2 + 4 + 8 + 16 = 1 · (2⁵ − 1) : (2 − 1) = 31.
B
BoboShanba kuni 4 soat ishladik; o‘tgan haftaning bo‘sh soati bilan 3 ta mini tayyor (4,5 soat). To‘rtinchisini shu haftaning bo‘sh soatida tugatamiz. Banner va kartochkalarni chop etish 2 kun oladi: yarmarka juma kuni, shuning uchun eng kechi seshanba, 20-aprelda buyurtma beramiz, payshanba tayyor bo‘ladi.
InformatikaAlgebra
🔒Qulf 2: Raqamlar yig‘indisi va progressiya
Topshiriq: x = 235 uchun raqamlar yig‘indisi nechaga teng?
🔑 Kalit: Banner va kartochkalarni chop etish 2 kun oladi: eng kechi seshanba, 20-aprelda buyurtma bersak, payshanba tayyor.
Seshanba
Z
ZarinaInglizcha: have something done — ishni boshqa odam qiladi: We’re having the banner printed. We’ve had the shelf painted. Savol: Where did you have it printed?
J
JasurBuyurtma: I’d like to order 100 leaflets, please. Ismni harflab aytamiz: B-E-L-A-N-C-H-A-K. Afsus: I wish we hadn’t waited so long. Wish bu yerda «xohlamoq» emas, «qaniydi»dir.
M
MalikaBannerda «uch marta tekshirilgan» deb yozamiz. Da’vo bo‘lsa, isbot kerak: jurnalni papkada ko‘rsatamiz, papka 4 000 so‘m.
A
AnvarTexnologiya: kasbga yo‘naltirishning to‘rt qismi: kasbiy axborot, kasbiy maslahat, kasb tanlash va saralash, kasbga moslashish. Qiziqish — nimaga qiziqamiz; mayl — shunga doimiy intilish.
Ingliz tiliTexnologiya
🔒Qulf 3: Buyurtma va kasbga yo‘naltirish
Topshiriq: Qaysi gap «have something done» ni to‘g‘ri ishlatgan?
🔑 Kalit: «Uch marta tekshirilgan» da’vosini isbotlash uchun jurnal papkasi kerak (4 000 so‘m); isbotsiz da’vo yozmaymiz.
AnvarBir xromosomadagi genlar ko‘pincha birga o‘tadi — birikkan genlar. Birikish guruhlari soni gaploid xromosomalar soniga teng: no‘xatda 7, drozofilada 4. Krossingover tufayli ba’zi gametalarda yangi birikma paydo bo‘ladi.
J
JasurKimyo: temir — 26-element, 4-davr, VIII B; birikmalarda +2 va +3. Yer po‘stlog‘ida alyuminiydan keyin eng ko‘p metall (taxminan 4–5%). Rudalari: magnetit Fe₃O₄, gematit Fe₂O₃.
M
MalikaTemirni magnit tortadi: ustaxonada polga tushib ketgan po‘lat vintlarni magnit bilan yig‘ish mumkin. Zanglashdan saqlash uchun ruxlangan vintlar olamiz.
Biologiya (Sitologiya va genetika asoslari)Kimyo
🔒Qulf 4: Birikkan genlar va temir
Topshiriq: F2 da 9 : 7 nisbat qaysi ta’sirni bildiradi?
Chorshanba
Z
ZarinaFizika: to‘la qaytish faqat zichdan siyrak muhitga o‘tganda mumkin. Chegaraviy burchak sin α₀ = n₂/n₁; havo uchun sin α₀ = 1/n. Shisha n = 1,5 bo‘lsa, sin α₀ ≈ 0,67, α₀ ≈ 42°.
A
AnvarLaboratoriya: shisha prizma n = sin(α + γ) : sin α. Nur birinchi yoqqa perpendikulyar tushadi, sinmaydi. Tajriba 3 marta takrorlanadi, o‘rtacha n olinadi. Ignalarni faqat o‘qituvchi ko‘rsatganidek, kattalar nazoratida ishlatamiz.
J
JasurGeometriya: sektor yuzi S = πR²n/360 = ½Rl. Segment = sektor − uchburchak. Stend belgisi chorak doira, R = 30 sm: S = 3,14 · 900 · 90 : 360 = 706,5 sm².
B
Bobo90° li yoyda uchburchak yuzi R²/2 = 450 sm², segment 706,5 − 450 = 256,5 sm². Javon va belgini qoldiq taxtalardan yasayman: material atigi 12 000 so‘m.
FizikaGeometriya
🔒Qulf 5: Prizma va sektor
Topshiriq: R = 30 sm chorak doira sektorining yuzi (π ≈ 3,14)?
🔑 Kalit: Javon va belgini bobo qoldiq taxtalardan yasaydi: material atigi 12 000 so‘m.
A
AnvarGeografiya: Afrika — Yevrosiyodan keyingi ikkinchi katta materik, maydoni orollari bilan taxminan 30,3 mln km². Ekvator materikning o‘rtasidan o‘tadi, materik to‘rt yarimsharda yotadi. Hozir 54 ta davlat bor.
Z
ZarinaAholisi taxminan 1,5 mlrd, dunyoning deyarli 18% i. Eng katta davlat Nigeriya (200 mln dan ko‘p). Afrika — eng tez o‘sayotgan materik: yiliga taxminan 2,3–2,5%.
J
JasurJahon tarixi: 1884–1885-yillardagi Berlin konferensiyasi Afrika yerlarini egallash qoidalarini belgiladi; afrikaliklar unda ishtirok etmagan. 1910-yilda Janubiy Afrika Ittifoqi tuzildi. Anglo-bur urushi 1899–1902-yillarda bo‘ldi.
Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)Jahon tarixi
🔒Qulf 6: Tanaffus: Afrika
Topshiriq: Berlin konferensiyasi qaysi yillarda bo‘lgan?
Payshanba
M
MalikaAdabiyot: Shavkat Rahmon (1950–1996) 1950-yil 12-sentyabrda Oshda tug‘ilgan. «Tong ochar ko‘zlarin...», «Turkiylar», «Baxt so‘zi» she’rlarini kitobdan o‘qiymiz. Sharof Boshbekov 1951-yilda tug‘ilgan, dramaturg; «Temir xotin» uning sahna asarlaridan biri.
A
AnvarTarix: Yosh buxoroliklar 1910-yildan siyosiy harakat sifatida ish boshlagan, yangi usul maktablari ochgan, «Buxoroi sharif» va «Turon» gazetalarini chiqargan. 1917-yil bahorida amir islohot farmonini bergan: adolatli sudlar, soliq tartibi, mansabdorlarga belgilangan maosh.
Z
ZarinaGazeta — xabar tarqatish usuli. Bizning varaqa va banner ham shunday: qisqa, aniq, isbotlangan.
J
JasurRus tili: to‘siqsizlik: «Несмотря на дождь, мы пошли». «Хотя сообщение выглядело убедительно, оно оказалось ложным». Onlayn xavf: firibgarlik, shaxsiy ma’lumot o‘g‘irlanishi. Parolni hech kimga aytmaymiz, notanish havolani ochmaymiz, kattalarga xabar beramiz.
M
MalikaDemak, kartochkada bolalarning shaxsiy ma’lumoti yozilmaydi: aloqa ota-onaning raqami orqali.
AdabiyotO‘zbekiston tarixiRus tili
🔒Qulf 7: Shoirlar, gazeta, xavfsizlik
Topshiriq: Qaysi gapda to‘siqsizlik bor?
🔑 Kalit: Kartochka va bannerda bolalarning shaxsiy ma’lumoti yo‘q: aloqa ota-onaning raqami orqali.
M
MalikaHuquq: Konstitutsiyaviy sud — konstitutsiyaviy nazoratning oliy sud organi: qonunlar va farmonlarning Konstitutsiyaga muvofiqligini aniqlaydi. Konstitutsiyaga zid akt kuchini yo‘qotadi, qarorlar qat’iy.
Z
ZarinaMajlis bosqichlari: tayyorgarlik, majlisni ochish va savolni e’lon qilish, tomonlar nutqi, qaror. Taqdimotimizni ham shunday mashq qilamiz: tayyorgarlik, ochilish, asosiy qism, xulosa.
A
AnvarIqtisod: mutlaq ustunlik — resursni kam sarflab ishlab chiqarish; nisbiy ustunlik — imkoniyat narxi past bo‘lgan ishga ixtisoslashish. Imkoniyat narxi — voz kechilgan boshqa narsa miqdori.
J
JasurMisol: 1 soatda bobo 4 ta taxta kesadi yoki 2 ta o‘yinchoq bo‘yaydi; Malika 1 ta kesadi yoki 1 ta bo‘yaydi. Bobo bo‘yasa 2 ta taxtadan, Malika bo‘yasa 1 tadan voz kechadi.
M
MalikaDemak, bobo hammasini yaxshi bilsa ham, bo‘yashni biz qilsak, u ko‘proq kesadi: ikkala tomonga foyda. Eksport — chetga sotilgan, import — chetdan olingan; saldo = eksport − import.
Konstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslari
JasurA byudjetga sig‘adi, lekin papka yo‘q: «uch marta tekshirilgan» da’vosini isbotlay olmaymiz, kartochka yo‘q: xaridor narxni so‘raydi.
Z
ZarinaC arzon, lekin minilar yalang‘och stolda yotadi. Banner bir necha soniyada e’tiborni tortadi: qiziqish, keyin tajriba.
A
AnvarB: 46 000, 14 000 zaxira — bo‘yoq tuzatishi uchun. Chop etishga seshanba, 20-aprelda buyurtma beramiz, payshanba tayyor. Javon va belgini bobo qoldiq taxtalardan yasaydi, papkaga jurnalni joylaymiz.
Siz
Demak B: isbot, narx va ko‘rinish — uchalasi bor, byudjetdan ham oshmaydi. Zaxirani yarmarka kuni tuzatishga saqlaymiz.
Iqtisodiy bilim asoslari
🔒Qulf 9: Stend uchun qaysi reja?
Topshiriq: Qaysi kalit A rejani (banner + varaqa + stiker) kuchsiz qildi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 16 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Sitologiya va genetika asoslari)FizikaGeografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)GeometriyaKonstitutsiyaviy huquq asoslariIqtisodiy bilim asoslariJahon tarixiKimyoO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 12 yulduz
Jamoa hisoboti
Qaror: B reja, 46 000 so‘m
Muammo: yarmarka stendi, byudjet 60 000. Kalitlar: «uch marta tekshirilgan» da’vosiga jurnal papkasi (4 000); narx kartochkalari; banner e’tiborni tortadi; chop etish seshanba buyurtma. Qaror: B — banner, kartochka, papka, javon = 46 000, zaxira 14 000. Keyingi qadam: taqdimot (pitch) ni mashq qilish.
— 9-B jamoa
Topilgan kalitlar
Stend uchun 60 000 so‘mgacha: banner 24 000, varaqa 18 000, stiker 15 000, kartochka 6 000, papka 4 000, javon va belgi 12 000.
Banner va kartochkalarni chop etish 2 kun oladi: eng kechi seshanba, 20-aprelda buyurtma bersak, payshanba tayyor.
«Uch marta tekshirilgan» da’vosini isbotlash uchun jurnal papkasi kerak (4 000 so‘m); isbotsiz da’vo yozmaymiz.
Javon va belgini bobo qoldiq taxtalardan yasaydi: material atigi 12 000 so‘m.
Kartochka va bannerda bolalarning shaxsiy ma’lumoti yo‘q: aloqa ota-onaning raqami orqali.