I guruh yonaki guruhcha metallari. Mis
Mis 4-davr, I guruh yonaki guruhchasida joylashgan (Z = 29, [Ar] 3d¹⁰ 4s¹); birikmalarida asosan +2, ba’zan +1 oksidlanish darajasini beradi. U aktivlik qatorida vodoroddan keyin turadi, shuning uchun suv va suyultirilgan HCl, H₂SO₄ dan vodorod siqib chiqarmaydi. Rudalari: mis yaltirog‘i Cu₂S, mis kolchedani CuFeS₂, kuprit Cu₂O, malaxit (CuOH)₂CO₃; O‘zbekistonda Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida qayta ishlanadi. Rudani kuydirib, so‘ng Cu₂O bilan Cu₂S ni reaksiyaga kiritib olinadi: 2Cu₂S + 3O₂ → 2Cu₂O + 2SO₂ va 2Cu₂O + Cu₂S → 6Cu + SO₂; toza mis elektroliz bilan olinadi. Mis qizdirilganda qora CuO beradi: 2Cu + O₂ → 2CuO; konsentrlangan H₂SO₄ bilan: Cu + 2H₂SO₄ → CuSO₄ + SO₂↑ + 2H₂O; suyultirilgan HNO₃ bilan: 3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O. Cu²⁺ tuzlariga ishqor ta’sir ettirilsa ko‘k Cu(OH)₂ cho‘kadi: CuSO₄ + 2NaOH → Cu(OH)₂↓ + Na₂SO₄; qizdirilsa Cu(OH)₂ → CuO + H₂O. CuSO₄·5H₂O mis kuporosi — ko‘k kristall; uning ohak bilan aralashmasi (bordo suyuqligi) o‘simlik zararkunandalari va kasalliklariga qarshi ishlatiladi. Misdan simlar, bronza (Cu + Sn) va latun (Cu + Zn) tayyorlanadi.
Mis buyumlar (sim, tanga, yashil qatlam – «patina») haqida ma’lumot to‘plang va rasmini chizing: nima uchun mis haykal vaqt o‘tishi bilan yashillanadi? Mis tuzlari zaharli: ularni og‘izga olmang. Mis kuporosi bilan tajribalarni faqat o‘qituvchi o‘tkazadi.