Aluminiyning xossalari
Aluminiy faol metall, lekin havoda uning yuzasi yupqa, zich Al₂O₃ parda bilan qoplanadi va bu parda metallni keyingi oksidlanishdan va suv bilan reaksiyadan asraydi. Parda olib tashlansa, Al kislorod bilan yonadi: 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃, oltingugurt bilan 2Al + 3S → Al₂S₃ va galogenlar bilan ham reaksiyaga kirishadi. Suyultirilgan kislotalar bilan vodorod ajratadi: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑; sovuq konsentrlangan HNO₃ va H₂SO₄ da esa parda mustahkamlanib, metall passivlanadi. Aluminiy amfoter xossali: ishqor eritmasi oksid pardani ham, metallni ham eritadi: 2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑. Aluminiy kuchli qaytaruvchi bo‘lgani uchun u kamfaol metallar oksidlarini ularning o‘zidan siqib chiqaradi (aluminotermiya): 8Al + 3Fe₃O₄ → 4Al₂O₃ + 9Fe; Al va Fe₂O₃ aralashmasi termit deyiladi va relslarni payvandlashda ishlatiladi.
Quyidagi jadvalni to‘ldiring: «Reagent» (O₂, S, HCl, NaOH eritmasi, H₂O), «Reaksiya bo‘ladimi?», «Mahsulotlar». Termit reaksiyasi juda yuqori harorat beradi; uni faqat mutaxassislar maxsus sharoitda o‘tkazadi, uyda yoki maktabda mustaqil sinab ko‘rilmaydi.