1916—1917-yillardagi urush harakatlari
1916-yilda Germaniya G‘arbiy frontda Fransiyaning Verden qal’asiga hujum qildi (21-fevraldan); janglar dekabrgacha davom etib, ikki tomondan taxminan 700 ming kishi halok bo‘ldi, yaralandi yoki bedarak yo‘qoldi va front deyarli o‘zgarmadi. Verdendagi bosimni kamaytirish uchun fransuz–ingliz qo‘shinlari 1-iyulda Somma daryosi bo‘yida hujumga o‘tdi; jang 18-noyabrgacha cho‘zildi, juda katta talafot bilan tugadi va siljish bir necha kilometr bo‘ldi. Sommada britaniyaliklar tanklarni birinchi marta sentabrda qo‘lladi. Sharqiy frontda 1916-yil iyunida (4-iyundan; eski uslub bilan 22-maydan) general Brusilov rus qo‘shinlarini Galitsiyada hujumga olib chiqdi va Avstriya-Vengriya mudofaasini yorib o‘tdi; bu Avstriya-Vengriyani qattiq zaiflashtirdi, lekin Rossiyaning o‘zi ham katta talafot ko‘rdi. 1916-yil 27-avgustda Ruminiya Antanta tomonida urushga kirdi, ammo yil oxirigacha uning katta qismi bosib olindi. 1917-yil 1-fevraldan Germaniya cheklanmagan suvosti urushini e’lon qildi; bu va neytral kemalarning cho‘ktirilishi AQSHni 6-aprelda Germaniyaga urush e’lon qilishga olib keldi (1915-yilda ingliz «Luzitaniya» layneri cho‘ktirilib, amerikaliklar ham halok bo‘lgani AQSH jamoatchiligini allaqachon g‘azablantirgan edi). AQSH iqtisodiy jihatdan Antantaga avvaldan qarz va yetkazib berish orqali bog‘langan edi; 1917-yil yozidan uning qo‘shinlari Fransiyaga kela boshladi, bu kuchlar nisbatini Antanta foydasiga o‘zgartirdi.
1916-yil G‘arbiy va Sharqiy front janglarini (Verden, Somma, Brusilov hujumi) vaqt chizig‘ida joylashtiring va har birining natijasini bir jumlada yozing.