XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Hindiston
Hindiston Buyuk Britaniya mustamlakasi bo‘lib, uni vitse-qirol boshchiligidagi mustamlaka apparati boshqarardi. Mustamlaka sharoitida temiryo‘llar, konlar, to‘qimachilik va kanop fabrikalari paydo bo‘ldi, lekin sanoat asosan port shaharlari yaqinida joylashib, xomashyoni olib chiqishga moslashtirilgan edi; qishloq xo‘jaligi bir turdagi ekinga ixtisoslashdi (Bengaliyada kanop, Assamda choy, Panjobda bug‘doy). Dehqonlar yer egalari va sudxo‘rlarga qarzdor edi; XIX asr oxirida bir necha marta ocharchilik bo‘lib, millionlab odam halok bo‘ldi. 1885-yilda Bombeyda Hindiston milliy kongressi tuzildi; dastlab u mo‘tadil talablar (mahalliy kengashlar, hindlarni boshqaruvga jalb etish) bilan chiqdi. 1890-yillarda B. G. Tilak boshchiligida radikal oqim shakllandi: u «svaraj» va «svadeshi» shiorlarini, ingliz tovarlarini boykot qilishni ilgari surdi. 1905-yilda Bengaliya ikkiga bo‘linishi keng norozilik to‘lqiniga sabab bo‘ldi; 1906-yilda Musulmonlar ligasi tuzildi. 1907-yil oxirida Surat qurultoyida Kongress mo‘tadil va radikal qanotlarga bo‘lindi. 1909-yilgi qonun saylovni diniy jamoalar bo‘yicha o‘tkazishni joriy etdi; 1911-yilda Bengaliya qayta birlashtirilib, poytaxt Dehliga ko‘chirilishi e’lon qilindi.
Maktab bog‘ida bir yil faqat turp ekildi. Zararkunanda tushgach, deyarli hammasi nobud bo‘ldi. Keyingi yili o‘quvchilar bir necha xil ekin ekdi va doim yig‘ib olinadigan narsa topildi.
Dehqonlar xavfni bo‘lishish uchun bir necha ekin tanlaydi, iqtisodchilar hudud bitta mahsulotga qanchalik bog‘liqligini o‘rganadi, agronomlar ekinlarni aralashtirish bo‘yicha maslahat beradi.
Atrofingizda o‘sadigan uchta o‘simlik nomini yozing va bir necha xil ekin ekish nega faqat bittasidan xavfsizroq ekanini bir jumlada ayting.
«Svadeshi»: oddiy kundalik buyumlardan (kiyim, choy, qalam) qaysilari mahalliy ishlab chiqarilganini aniqlab, boykot nimani anglatishini muhokama qiling.