ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

AQSH: iqtisodiy yuksalish va ichki siyosat

Darslar 14–15 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
14

Amerika Qo‘shma Shtatlari

Darslik: 48–51-betlar
MaqsadAQSH iqtisodiy yuksalishining omillari, monopoliyalar, qishloq xo‘jaligidagi o‘zgarishlar va Janubdagi ahvolni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
korporatsiya · corporation: a large joint-stock companysegregatsiya · segregation: forced separation of people by raceKu-kluks-klan · Ku Klux Klan: a racist violent organisation in the SouthRespublikachilar va Demokratlar · the two main US parties: Republicans (founded 1854) and Democrats (1828)
Tushuntirish

Fuqarolar urushidan (1861–1865) keyin AQSHda yagona ichki bozor shakllandi, qullik bekor qilindi. Sanoat tez o‘sdi: sabablar — katta hudud va foydali qazilmalar, kuchsiz qo‘shnilar tufayli kam harbiy xarajat, 1870–1914-yillarda 25 mln muhojirning kelishi, tadbirkorlik va yangi texnologiya. Sanoat hajmi bo‘yicha 1860-yilda dunyoda 4-o‘rinda bo‘lgan AQSH 1894-yilda 1-o‘ringa chiqdi. Trestlar tuzildi: Rokfellerning «Standart oyl» kompaniyasi neft sanoatida hukmron bo‘ldi, 1901-yilda Morgan «Po‘lat korporatsiyasi»ni tashkil etdi. Qishloq xo‘jaligida mashina qo‘l mehnatini siqib chiqardi, 1860–1910-yillarda qishloq xo‘jaligi yerlari 160 mln dan 352 mln gektarga yetdi. Janubda qullik tugagach, 1870-yilgi Konstitutsiya tuzatishi irq tufayli saylov huquqini cheklashni taqiqladi; ammo keyinchalik «Ku-kluks-klan» zo‘ravonligi kuchaydi va qora tanlilar huquqlari cheklandi. Siyosiy hayotda Demokratik (1828) va Respublikachilar (1854) partiyalaridan iborat ikki partiyaviy tizim qaror topdi.

010020030040016035218601910Ekin maydoni (mln gektar)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab o‘simliklar burchagi quyoshli deraza, muntazam sug‘orish va har kuni qarab turadigan o‘quvchi bo‘lgach yaxshi o‘sdi. Uchtadan biri yetishmaganda o‘simliklar zarar ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Biznes-konsultantlar va iqtisodchilar o‘sish omillarini guruhlaydi, shahar rejalashtiruvchilari yangi sanoat hududlarini baholaydi, tadqiqotchilar sabablarni solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda yoki maktabda o‘sgan yoki yaxshilangan bir narsani (o‘simlik yoki ko‘nikma) o‘ylang va unga nima yordam berganini sanab yozing.

Namunalar
Omillar guruhi. Tabiiy: yer, qazilmalar, daryolar. Siyosiy: yagona bozor, qo‘shnilarning kuchsizligi. Ijtimoiy: muhojirlar va malakali mutaxassislar. Texnik: yangi texnika va mashinalar.
Taqqoslash: 1860-yil — sanoatda 4-o‘rin; 1894-yil — 1-o‘rin, mahsuloti Britaniya mahsulotidan ikki baravar ortiq (darslik ma’lumoti). 34 yilda 4-o‘rindan 1-o‘ringa chiqish.
Sinfda faoliyat

«Muhojir ko‘zi bilan»: 1900-yilda Amerikaga kelgan muhojir nima uchun kelganini 5 gapda yozing.

Mashq
1
AQSH sanoat bo‘yicha dunyoda 1-o‘ringa qaysi yilda chiqdi?
2
1870–1914-yillarda AQSHga necha kishi ko‘chib keldi?
3
Morgan 1901-yilda qanday trest tuzdi?
4
Nega AQSH uchun qo‘shni davlatlarning kuchsizligi iqtisodiy ahamiyatga ega edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki ishlab chiqarish rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →