Avstriya-Vengriya imperiyasi

Avstriya-Vengriya imperiyasi 1867-yilda Avstriya va Vengriya hukmron doiralari o‘rtasidagi bitim asosida vujudga keldi. Imperator Gabsburglar sulolasidan edi (Frans Iosif); ikki qismda alohida parlament bor edi (Avstriyada Reyxsrat, Vengriyada Seym), tashqi ishlar, harbiy va moliya vazirliklari esa umumiy edi. Imperator hokimiyati parlamentlar bilan cheklangani uchun u konstitutsiyaviy monarxiya hisoblanadi. Imperiya aholisining qariyb yarmini slavyan xalqlari tashkil qilardi. Iqtisodiy jihatdan u G‘arbiy Yevropadan orqada edi: 1890-yillarda shahar aholisi uchdan bir qismni tashkil qilardi; sanoat Quyi Avstriya va Chexiyada rivojlandi, Vengriyada oziq-ovqat sanoati yetakchi edi, imperiya chet el, ayniqsa nemis kapitaliga bog‘liq bo‘lib bordi. 1889-yilda Avstriya sotsial-demokratik partiyasi tuzildi; 1907-yilda erkaklarning umumiy saylov huquqi joriy etildi. Milliy masala keskin edi: chexlar talabi bilan 1880-yilda Chexiyada ikki til joriy qilindi, 1882-yildan Praga universitetida nemis va chex tilida o‘qitildi; Galitsiya, Xorvatiya va boshqa hududlarda norozilik kuchaydi. 1912-yilda iqtisodiy inqiroz yuz berdi; trializm g‘oyasi (uch teng qism) hukmron doiralar tomonidan qabul qilinmadi.