XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Afg‘oniston
1870-yillarda Afg‘oniston Buyuk Britaniya va Rossiya raqobatida munozarali hudud bo‘lib qoldi. 1878-yilda amir Sheralixon Britaniya missiyasini qabul qilishdan bosh tortgach, Britaniya urush boshladi (ikkinchi ingliz–afg‘on urushi). 1879-yilgi Gandamak bitimiga ko‘ra Afg‘oniston tashqi siyosatni Britaniya nazoratiga berdi va Kobulda ingliz rezidensiyasi ochildi, lekin shahardagi qo‘zg‘olon va afg‘onlarning qarshiligi urushni davom ettirdi; 1880-yilda Abdurahmon amir sifatida tan olindi, inglizlar Afg‘onistondan qo‘shin olib chiqdi, ammo tashqi aloqalar Britaniya qo‘lida qoldi. Amir Abdurahmon (1880–1901) mamlakatni markazlashtirdi, yagona pul birligi, o‘lchovlar va boshqaruv apparatini joriy etdi, qattiq tartib o‘rnatdi va chet elliklarning mamlakatga kirishini cheklab, «yopiq» siyosat yuritdi. 1887-yilda Rossiya bilan shimoliy chegara belgilandi, 1893-yilda Dyurand chizig‘i bo‘yicha Britaniya Hindistoni bilan chegara kelishuvi tuzildi; bu chiziq qabilalar yashaydigan hududlarni ikkiga bo‘ldi. Amir Habibullo (1901–1919) davrida 1907-yilgi Britaniya–Rossiya bitimiga ko‘ra Afg‘oniston Britaniya manfaatlari mintaqasi deb tan olindi. Mahmud Tarziy boshchiligidagi «Yosh afg‘onlar» maktablar, texnika va konstitutsiya uchun chiqdi; ularning umidi Habibullo o‘g‘li Omonulloxon edi.
«Chegara chizig‘i»: Afg‘oniston xaritasida Amudaryo, Hind daryosi va Dyurand chizig‘ini ko‘rsating va chegara nega nizoli ekanini muhokama qiling.