ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yaponiya: Meydzi islohotlaridan imperiyagacha

Darslar 26 · 1 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
26

XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Yaponiya

Darslik: 90–93-betlar
MaqsadMeydzi islohotlari, 1889-yilgi konstitutsiya, sanoat rivoji va Yaponiyaning tashqi siyosatini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Meydzi islohoti · the Meiji reforms (from 1867–1868): modernisation of Japan on the Western modelmodernizatsiya · modernisation: renewing a country’s economy, institutions and technologySimonoseki sulhi · Treaty of Shimonoseki (1895) ending the Sino-Japanese Warumumiy harbiy xizmat · universal military service (conscription)
Tushuntirish

1867–1868-yillardagi Meydzi islohoti Yaponiyada bozor munosabatlariga asoslangan jamiyat qurish yo‘lini ochdi. Imperator Mutsixito davrida mamlakat G‘arb uchun ochildi, yagona pul birligi joriy etildi, hokimliklar chegarasidagi bojxonalar olib tashlandi, 1869-yilda barcha tabaqalar rasmiy teng huquqli deb e’lon qilindi, umumiy harbiy xizmat qonuni qabul qilindi. 1871–1878-yillardagi agrar islohot yerni erkin oldi-sotdi qilishga ruxsat berdi va natural soliqni pul solig‘i bilan almashtirdi. Yaponiya Yevropa texnikasini tayyor holda sotib oldi, davlat sanoatni qo‘llab-quvvatladi, to‘qimachilik tez rivojlandi (1890-yilda sanoatning 45 foizi), keyin og‘ir sanoat va monopoliyalar paydo bo‘ldi. 1889-yilda Prussiya namunasidagi konstitutsiya qabul qilindi: ikki palatali parlament tuzildi, lekin imperator keng huquqlarni saqlab qoldi, saylov huquqi mulk senzi bilan cheklandi (saylov yoshi 25). Tashqi siyosatda Yaponiya Ryukyuni (1879) qo‘shib oldi, 1876-yilda Koreyani «ochishga» majbur qildi, 1894–1895-yillardagi Xitoy bilan urushda g‘alaba qozonib, Tayvan va Penxuni oldi (Simonoseki sulhi), 1904–1905-yillarda Rossiyani yengdi va 1910-yilda Koreyani o‘ziga qo‘shib oldi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab to‘garagi yangi usulga o‘tganda, o‘quvchilar eski va yangi usul natijalarini bir jadvalda taqqosladi. Yangi usulning qaysi jihati foydali, qaysi biri qiyin ekani ko‘rindi.

Kim ishlatadi

Korxona va maktab rahbarlari o‘zgarishlarni bosqichma-bosqich kiritadi, iqtisodchilar sanoat o‘sishining omillarini baholaydi, tarixchilar islohotlarning oqibatlarini solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz yaqinda o‘zgartirgan bir odatni (masalan, kunlik tartib) tanlab, o‘zgarishdan oldin va keyin nima farq qilganini ikki jumlada yozing.

Namunalar
Meydzi tadbirlari guruhlari: iqtisodiy (pul, bojxona, yer oldi-sottisi), ijtimoiy (tabaqalar tengligi), harbiy (umumiy harbiy xizmat), siyosiy (1889-yil konstitutsiyasi).
Hozirgi chegaralarTokio
Yaponiya kengayishi tartibi: 1876 Koreya; 1879 Ryukyu; 1895 Tayvan; 1905 Saxalin janubi va Koreya ta’siri; 1910 Koreyani qo‘shib olish.
Sinfda faoliyat

«Sharq va G‘arb»: Yaponiya G‘arbdan nimani oldi (texnika, qo‘shin tizimi, konstitutsiya) va nimani saqlab qoldi (imperator, an’analar) — ikki ustunda yozing.

Mashq
1
Meydzi islohoti qachon boshlandi va uning asosiy maqsadi nima edi?
2
1889-yilgi konstitutsiya qaysi davlat namunasida tuzildi va qanday parlament joriy etdi?
3
Simonoseki sulhi (1895) bo‘yicha Xitoy nimalarga rozi bo‘ldi?
4
Nega Yaponiya sanoatni rivojlantirishda davlat yordamiga tayandi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOddiy kelishuv nimani aytishi kerakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →