ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Buyuk Britaniyaning tashqi siyosati

Darslar 13 · 1 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
13

Buyuk Britaniyaning tashqi siyosati

Darslik: 45–47-betlar
MaqsadBritaniya imperiyasining kengayishi, Rossiya bilan raqobati va Antantaga yaqinlashuvini izohlash.
Yangi so‘zlar
dominion · dominion: a self-governing part of the British Empire (Canada, Australia, New Zealand, South Africa)Suvaysh kanali · Suez Canal: sea route between the Mediterranean and the Red Sea, and on to the Indian OceanBur respublikalari · the Boer republics: Transvaal and the Orange Free StateBerlin kongressi · Congress of Berlin (1878)
Tushuntirish

XIX asr oxirida Britaniya mustamlakalari 33 mln kv. km va taxminan 370 mln aholini (darslikka ko‘ra) qamrab olgan; qudratli harbiy dengiz floti bu imperiyaning asosi edi. 1875-yilda Britaniya Misr hukumatidan Suvaysh kanali aksiyalarining katta qismini sotib oldi, bu Hindistonga dengiz yo‘lini nazorat qilishga yordam berdi; qirolicha Viktoriya 1876-yildagi qonunga ko‘ra Hindiston imperatori unvonini oldi. 1882-yilda Britaniya Misrni egalladi, so‘ng Nigeriya, Somali, Keniya va Uganda uning ta’siriga o‘tdi. 1899–1902-yillardagi urushda Bur respublikalari (Transvaal va Oranj) taslim bo‘ldi va 1910-yilda Janubiy Afrika Ittifoqi tuzildi. O‘rta Osiyoda Britaniya va Rossiya manfaatlari to‘qnashdi; Afg‘oniston ikki imperiya o‘rtasida bufer hudud bo‘lib qoldi. 1877–1878-yillardagi Rossiya–Turkiya urushidan so‘ng San-Stefano shartnomasi Berlin kongressida (1878) qayta ko‘rib chiqildi, Britaniya Kiprni o‘z boshqaruviga oldi. Germaniya kuchaygach, Britaniya yakkalikdan chiqdi: 1902-yilda Yaponiya bilan shartnoma, 1904-yilda Fransiya bilan kelishuv, 1907-yilda Rossiya bilan bitim imzoladi. Kanada (1867), Avstraliya, Yangi Zelandiya va Janubiy Afrika Ittifoqi dominion huquqini oldi.

Hozirgi chegaralar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sayohatidan oldin o‘quvchilar vaqtni tejash uchun uch yo‘l orasidan qaysi biri o‘tish joylari soni bo‘yicha oson ekanini taqqosladi. Kerakli yo‘l tanlandi va guruh adashmadi.

Kim ishlatadi

Kemalar va aviakompaniyalar xodimlari qisqa yo‘llarni tanlaydi, savdo va yuk tashuvchilar tranzit yo‘llariga qaraydi, geograflar xaritadagi muhim o‘tish joylarini o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi bir joydan boshqa joyga ikki xil yo‘lni tasavvur qiling va qaysi biri qisqa ekanini qadamlar yoki qog‘oz chizmasi bilan taqqoslang.

Namunalar
Nega Suvaysh kanali muhim edi? U O‘rtayer dengizini Qizil dengiz va Hind okeani bilan bog‘lab, Yevropa–Hindiston yo‘lini Afrikani aylanib o‘tishdan ancha qisqartirgan.
1902Yaponiya1904Fransiya1907Rossiya
Britaniyaning ittifoqlar zanjiri: 1902 — Yaponiya; 1904 — Fransiya; 1907 — Rossiya. Sabab: Germaniya raqobati va flot poygasi.
Sinfda faoliyat

«Dengiz yo‘li»: dunyo xaritasida Londondan Hindistongacha ikki yo‘lni (Suvaysh orqali va Afrikani aylanib) chizib, masofani taqqoslang.

Mashq
1
Britaniya Suvaysh kanali aksiyalarini qachon sotib oldi va nega bu muhim edi?
2
Bur respublikalari qaysilar edi va urush qachon tugadi?
3
Qaysi mustamlakalar dominion huquqini oldi?
4
Nega Britaniya Rossiya bilan dushmanlikdan yaqinlashuvga o‘tdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliRang sinoviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →