Buyuk Britaniyaning tashqi siyosati
XIX asr oxirida Britaniya mustamlakalari 33 mln kv. km va taxminan 370 mln aholini (darslikka ko‘ra) qamrab olgan; qudratli harbiy dengiz floti bu imperiyaning asosi edi. 1875-yilda Britaniya Misr hukumatidan Suvaysh kanali aksiyalarining katta qismini sotib oldi, bu Hindistonga dengiz yo‘lini nazorat qilishga yordam berdi; qirolicha Viktoriya 1876-yildagi qonunga ko‘ra Hindiston imperatori unvonini oldi. 1882-yilda Britaniya Misrni egalladi, so‘ng Nigeriya, Somali, Keniya va Uganda uning ta’siriga o‘tdi. 1899–1902-yillardagi urushda Bur respublikalari (Transvaal va Oranj) taslim bo‘ldi va 1910-yilda Janubiy Afrika Ittifoqi tuzildi. O‘rta Osiyoda Britaniya va Rossiya manfaatlari to‘qnashdi; Afg‘oniston ikki imperiya o‘rtasida bufer hudud bo‘lib qoldi. 1877–1878-yillardagi Rossiya–Turkiya urushidan so‘ng San-Stefano shartnomasi Berlin kongressida (1878) qayta ko‘rib chiqildi, Britaniya Kiprni o‘z boshqaruviga oldi. Germaniya kuchaygach, Britaniya yakkalikdan chiqdi: 1902-yilda Yaponiya bilan shartnoma, 1904-yilda Fransiya bilan kelishuv, 1907-yilda Rossiya bilan bitim imzoladi. Kanada (1867), Avstraliya, Yangi Zelandiya va Janubiy Afrika Ittifoqi dominion huquqini oldi.
Maktab sayohatidan oldin o‘quvchilar vaqtni tejash uchun uch yo‘l orasidan qaysi biri o‘tish joylari soni bo‘yicha oson ekanini taqqosladi. Kerakli yo‘l tanlandi va guruh adashmadi.
Kemalar va aviakompaniyalar xodimlari qisqa yo‘llarni tanlaydi, savdo va yuk tashuvchilar tranzit yo‘llariga qaraydi, geograflar xaritadagi muhim o‘tish joylarini o‘rganadi.
Uydagi bir joydan boshqa joyga ikki xil yo‘lni tasavvur qiling va qaysi biri qisqa ekanini qadamlar yoki qog‘oz chizmasi bilan taqqoslang.
«Dengiz yo‘li»: dunyo xaritasida Londondan Hindistongacha ikki yo‘lni (Suvaysh orqali va Afrikani aylanib) chizib, masofani taqqoslang.