ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Rossiyaning tashqi siyosati va 1905-yilgi inqilob

Darslar 20–21 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
20

Podsho Rossiyasining tashqi siyosati

Darslik: 69–72-betlar
MaqsadRossiya imperiyasining tashqi siyosati: Bolqon, Rossiya–Turkiya urushi, Berlin kongressi, O‘rta Osiyo va Rossiya–Yaponiya urushi.
Yangi so‘zlar
ultimatum · ultimatum: a firm final demand by one state to anotherSan-Stefano shartnomasi · Treaty of San Stefano (3 March 1878)Berlin traktati · Treaty of Berlin (1878), which revised San StefanoPort-Artur · Port Arthur: Russian naval base on the Liaodong Peninsula
Tushuntirish

Rossiya imperiyasi bosib olingan hududlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘z tarkibiga qo‘shib olgani bilan Britaniya va Fransiya mustamlakalaridan farq qilardi. U Bolqon, Qora dengiz bo‘g‘ozlari, Uzoq Sharq va O‘rta Osiyoda ta’sirini kengaytirishga intildi: Xiva xonligi 1873-yilda vassal bo‘ldi, 1881-yilda Ko‘ktepa egallandi, O‘rta Osiyoning bosib olinishi 1885-yilga kelib yakunlandi. 1875-yilda Bosniya va Gersegovinada, so‘ng Bolgariyada Usmoniylarga qarshi qo‘zg‘olonlar bo‘ldi; Rossiya 1877-yil 24-aprelda (eski uslub bilan 12-aprel) Turkiyaga urush e’lon qildi. 1878-yilgi San-Stefano shartnomasi Bolgariyaga katta avtonomiya berdi va Serbiya, Chernogoriya, Ruminiyaning mustaqilligini tan oldi, lekin Britaniya va Avstriya-Vengriya e’tirozi bilan 1878-yil iyunda Berlin kongressi chaqirildi: Bolgariya ikkiga bo‘lindi, Kipr Britaniya boshqaruviga, Bosniya va Gersegovinani boshqarish Avstriya-Vengriyaga berildi, Rossiya esa Batumi, Kars va Ardaganni oldi. Mansuriya va Koreya uchun raqobat 1904–1905-yillardagi Rossiya–Yaponiya urushiga olib keldi: Yaponiya 1904-yilda Port-Arturdagi Rossiya flotiga hujum qildi, 1905-yilda Susima yonida rus floti mag‘lub bo‘ldi. 1905-yil 5-sentabrda (eski uslub bilan 23-avgust) AQSH vositachiligida Portsmutda tinchlik tuzildi: Rossiya Koreyani Yaponiya ta’sir doirasi deb tan oldi, Port-Artur ijarasi va Saxalinning janubiy qismini Yaponiyaga berdi.

1873Xiva vassal1877Turkiyaga urush1878San-Stefano, Berlin kongressi1885Markaziy Osiyo bosib olindi1904Rus–yapon urushi1905Portsmut
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf bir kunlik maktab sayohatini rejalashtirganda, jadvaldagi ketma-ketlikni sanalar bo‘yicha emas, soatlar bo‘yicha tuzdi. Har bir bosqich o‘z o‘rnini topdi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar va muzey xodimlari voqealar tartibini tuzadi, tadbir tashkilotchilari kun rejasini yozadi, xaritachilar davlatlar chegarasidagi o‘zgarishlarni kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir kunlik rejangizni soatlar bo‘yicha vaqt chizig‘iga tushiring va qaysi bosqichlar bir-biriga bog‘liq ekanini o‘qlar bilan belgilang.

Namunalar
Sana tartibi: 1873 — Xiva vassal; 1877 — Turkiyaga urush; 1878 — San-Stefano va Berlin kongressi; 1881 — Ko‘ktepa; 1885 — O‘rta Osiyo bosib olinishi yakuni; 1904–1905 — Rossiya–Yaponiya urushi.
Nega Berlin kongressi chaqirildi? Britaniya, Germaniya va Avstriya-Vengriya Rossiyaning San-Stefanodagi yutuqlaridan norozi edi va Rossiya yakkalanib qolgan edi.
Sinfda faoliyat

«Bolqon xaritasi»: Serbiya, Chernogoriya, Ruminiya, Bolgariya, Bosniya va Gersegovinani xaritada toping va 1878-yilda ularga nima bo‘lganini belgilang.

Mashq
1
Rossiya Turkiyaga qachon urush e’lon qildi?
2
Berlin kongressida (1878) nimalar hal qilindi?
3
Rossiya–Yaponiya urushi qachon boshlandi va qaysi jang Rossiya flotiga eng og‘ir zarba berdi?
4
Nega Rossiya Yaponiya bilan urushda mag‘lub bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi hisob: daromad, xarajat, foydaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →