Moddiy ishlab chiqarishda texnika va fan taraqqiyoti
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida sanoat va temiryo‘l tarmog‘i o‘sdi, bu esa yangi texnologiyalarni talab qildi. Bug‘ mashinalari bilan bir qatorda elektr dvigatellari va ichki yonuv dvigatellari paydo bo‘ldi: Karl Bents 1886-yilda benzinli avtomobilga patent oldi, Gotlib Daymler yengil benzin dvigatellarini takomillashtirdi, Rudolf Dizel 1897-yilda o‘z dvigatelini yaratdi. Elektr yoritish tarqaldi: 1876-yilda P. N. Yablochkov elektr sham yaratdi, 1879-yilda T. Edison amaliy cho‘g‘lanma lampa ishlab chiqdi, 1882-yilda Nyu-Yorkda markaziy elektr stansiya ishga tushdi. Qurilishda po‘lat, shisha va temir-beton ko‘p ishlatildi; 1889-yilda Parijda muhandis Gyustav Eyfel qurgan minora (o‘sha paytda taxminan 300 m) ochildi. 1914-yil avgustida Panama kanali ishga tushdi. Metallurgiyada po‘lat ishlab chiqarish ko‘paydi, 1886-yilda elektroliz usulida alyuminiy olindi, XX asr boshida Bakeland sintetik plastmassa (bakelit, 1907) yaratdi. Aloqada 1876-yilda A. Bell telefon uchun patent oldi, 1877-yilda Edison fonograf yaratdi; elektromagnit to‘lqinlar G. Gers tomonidan tajribada isbotlangach, A. Popov (1895) va G. Markoni simsiz aloqa qurilmalarini yaratdilar, 1901-yilda Markoni radiosignalni Atlantika orqali uzatdi. 1903-yil 17-dekabrda aka-uka Raytlar birinchi boshqariladigan motorli samolyotda uchdilar. Bu yangiliklar harbiy sohada ham ishlatildi: tutunsiz porox (1884), dinamit (A. Nobel, 1867), pulemyot va 1916-yilda tank.
Maktab ustaxonasi uchun o‘quvchilar eski va yangi uskunalar orasidagi farqni jadvalga yozdi: qaysi biri ko‘p odam kuchini talab qiladi, qaysi biri vaqtni tejaydi. Shunda yangilikning foydasi tushunarli bo‘ldi.
Muhandislar va dizaynerlar yangi texnologiyalarni sinab ko‘radi, texnik xizmat xodimlari uskunalarni yangilaydi, tadbirkorlar vaqt va mehnatni tejash yo‘llarini qidiradi.
Bir yangilik (masalan, telefon) nimani osonlashtirgani haqida uchta jumla yozing, so‘ng bitta yangi muammo ham paydo bo‘lganini qo‘shing.
Ushbu davrdagi 6 ta ixtironi yil bo‘yicha tartiblab vaqt chizig‘i chizing (masalan: telefon, lampa, avtomobil, dizel dvigatel, samolyot, radio).