Podsho Rossiyasining ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy ahvoli

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Rossiya cheklanmagan monarxiya (samoderjaviye) edi: butun hokimiyat podsho qo‘lida to‘plangan, uning tayanchi pomeshiklar va pravoslav cherkovi hisoblangan. Aholining taxminan 85 foizi qishloqda yashardi. Chet el, ayniqsa Fransiya kapitali yordamida og‘ir sanoat tez o‘sdi: Rossiya neft qazib olishda dunyoda birinchi o‘ringa chiqdi, metall eritishda 4-o‘rinni egalladi; «Prodmet», «Produgol» kabi monopoliyalar vujudga keldi. Shunga qaramay, sanoat hajmi bo‘yicha Rossiya yetakchi davlatlardan (darslikka ko‘ra, dunyoda 5-o‘rin) orqada edi. Imperiyada 100 dan ortiq xalq yashar, milliy chekka o‘lkalarda ruslashtirish siyosati yuritilar edi. 1905-yilgi inqilobdan keyin hukumat bosh vaziri P. Stolipin tashabbusi bilan 1906-yilda agrar islohotni boshladi: dehqonlarga qishloq jamoasidan chiqib, yerni xususiy mulk qilish huquqi berildi, Dehqonlar banki yer sotib olishga yordam berdi, yer tanqis hududlardan dehqonlar Sibir, Turkiston va Uzoq Sharqqa ko‘chirildi. Islohot badavlat dehqonlar qatlamini kuchaytirdi, ammo pomeshik yer egaligini tugatmadi; ko‘chirish yaxshi ta’minlanmagani uchun ko‘chganlarning bir qismi ortga qaytdi. Stolipin 1911-yilda o‘ldirildi.