☰ Mundarija · Jahon tarixi

Fransiya—Prussiya urushi va Parij Kommunasi

Darslar 3–4 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
3

Fransiya—Prussiya urushi va uning yakunlari

Darslik: 16–17-betlar
MaqsadFransiya—Prussiya urushining sabablari, boshlanishi va Sedan yaqinidagi mag‘lubiyatni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Ems depeshasi · the Ems telegram, a press report on the talks between King Wilhelm I and the French ambassador, published in an edited form by BismarckSedan · town where the French army was surrounded on 1 September 1870Ikkinchi imperiya · the Second Empire of Napoleon III (1852–1870)kansler · chancellor: head of the government in Prussia and the German Empire
Tushuntirish

1860-yillarning ikkinchi yarmida Napoleon III ning mavqei susaydi: Fransiya iqtisodiy jihatdan Buyuk Britaniya va Germaniyadan orqada qola boshladi, tashqi siyosatda ham muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Prussiya Germaniyani o‘z hukmronligi ostida birlashtirishga intilar, Fransiya esa bunga to‘sqinlik qila olmasdi. Urushga bahona Ispaniya taxtiga nomzod masalasi bo‘ldi; Fransiya talablaridan so‘ng Prussiya kansleri Bismark qirol Vilgelm I va Fransiya elchisi suhbati haqidagi xabarni (Ems depeshasi) o‘zgartirib e’lon qildi, Fransiya buni haqorat deb bildi. Fransiya 1870-yil iyulda Prussiyaga urush e’lon qildi (Parijda rasmiy e’lon 19-iyulda). Fransiya qo‘shini urushga yaxshi tayyor emas edi: 1870-yil 1-sentabrda Sedan yonida qurshovga tushdi, 2-sentabrda imperator Napoleon III taslim bo‘ldi. Shu bilan Ikkinchi imperiya barham topdi.

Namunalar
Sabablar jadvali. Fransiya: obro‘ni tiklash, Germaniya birlashuviga to‘sqinlik, ichki norozilikni bosish. Prussiya: Fransiyani yengib, Germaniyani birlashtirishni yakunlash.
Voqealar tartibi: 1868 — Ispaniyada inqilob → 1870-yil iyul — urush e’loni → 1-sentabr — Sedan yonida qurshov → 2-sentabr — Napoleon III taslim bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Taxt uchun nomzod»: ikki guruh — «Fransiya» va «Prussiya» — o‘z pozitsiyasini bir daqiqada bayon qiladi; so‘ng sinf urush qanday oldini olish mumkin bo‘lganini muhokama qiladi.

Mashq
1
Fransiya—Prussiya urushi qaysi yilda boshlandi va uni kim e’lon qildi?
2
Sedan yonida nima yuz berdi?
3
Ems depeshasining mohiyati nimada edi?
4
Nega Napoleon III ga Prussiyaga qarshi «g‘olibona urush» kerak edi, lekin u bunga erisha olmadi?