Inflatsiya va uning turlari

Pul massasi (M) — muomaladagi barcha pullar yig‘indisi, pulning aylanish tezligi (V) — bir yilda pul necha marta qo‘ldan qo‘lga o‘tishi. M · V mamlakatda bir yilda sotib olingan tovar va xizmatlar qiymatini beradi, ikkinchi tomondan u P · Q ga teng, bunda P — o‘rtacha narx, Q — tovar va xizmatlar miqdori: M · V = P · Q (Fisher tenglamasi, pul muomalasi qonuni). Q bir zumda o‘smaydi, shuning uchun tovar hajmi o‘zgarmasa pul massasining ko‘payishi narxlar oshishiga olib keladi. O‘rtacha narxlarning izchil oshishi inflatsiya, izchil pasayishi deflatsiya deyiladi; inflatsiyada pulning sotib olish qobiliyati, ya’ni qadri kamayadi. Sabablari: muomalada tovarlar qiymatidan ortiq pul bo‘lishi (talab taklifdan ko‘p) yoki resurslar va ish haqi qimmatlashib, tannarx oshishi. Inflatsiyani o‘lchash uchun iste’mol savati olinadi — oddiy oila doim sotib oladigan tovar va xizmatlarning o‘zgarmas to‘plami; iste’mol narxlari indeksi I = savatning joriy qiymati : bazaviy qiymati. Giperinflatsiya — narxlarning haddan tashqari tez oshishi: iqtisodchilar odatda narxlar oyiga 50% dan ko‘proq oshsa, giperinflatsiya deb hisoblaydi (bu yiliga 100 baravardan ortiq degani).