Davlatning iqtisodiy vazifalari

Davlat fuqarolar iqtisodiy faoliyat yuritishi uchun sharoit yaratishni maqsad qiladi; uning iqtisodiy maqsadlari — iqtisodiy erkinlik, samaradorlik, tenglik, xavfsizlik va o‘sish. Ammo bozor hamma masalani o‘zi hal qila olmaydi: monopoliya raqobatni yo‘qotadi, ifloslanish kabi tashqi ta’sirlar bozor narxida aks etmaydi, mudofaa, yoritilgan ko‘chalar va ta’lim kabi ehtiyojlarni esa bozor yetarli darajada taqdim etmaydi. Shuning uchun davlat olti vazifani bajaradi: huquqiy va ijtimoiy asosni saqlash; raqobatni qo‘llab-quvvatlash va monopoliyaga qarshi kurash; ijtimoiy ne’matlarni yaratish; qo‘shimcha tashqi ta’sirlarni tartibga solish; daromad va boyliklarni qayta taqsimlash; iqtisodiyotni barqarorlashtirish. Ijtimoiy ne’matlar ko‘pchilik tomonidan birgalikda iste’mol qilinadi va kimdir uchun haq to‘lamagan bo‘lsa ham, uni iste’moldan chetlatib bo‘lmaydi, shuning uchun xususiy firma ularni sotib foyda ola olmaydi. Salbiy tashqi ta’sirda davlat jarima va soliq belgilaydi, ijobiy ta’sirda (masalan, ta’limda) imtiyoz beradi. Davlatning iqtisodiyotdagi o‘rni haqida turli qarashlar bor: ba’zilar uni qisqartirishni, boshqalar kuchaytirishni afzal ko‘radi.