Bank tizimi
Bank — odamlar va korxonalarning pulini saqlaydigan, qarz beradigan, to‘lovlarni o‘tkazadigan va qimmatli qog‘ozlar bilan ishlaydigan moliya muassasasi; «bank» so‘zi italyancha «banco» (kursi) so‘zidan kelib chiqqan. U odamlar qo‘lida «ishlamay yotgan» pulni omonat sifatida yig‘ib, pulga muhtoj tadbirkorlarga foiz evaziga qarz beradi va shu bilan ishlab chiqarishni rivojlantiradi. O‘zbekistonda ikki pog‘onali bank tizimi bor: Markaziy bank va tijorat banklari. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki milliy valuta — so‘mni muomalaga chiqaradi (emissiya), pul muomalasini tartibga soladi, tijorat banklarini nazorat qiladi, ularga qarz beradi, valuta kursini e’lon qiladi va davlat zaxiralarini saqlaydi; u «banklar banki» bo‘lib, aholi va firmalarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xizmat ko‘rsatmaydi. Tijorat banklari esa aholi va firmalar omonatini saqlaydi, kredit beradi, to‘lov va hisob-kitoblarni bajaradi, valuta ayirboshlaydi. Muddatli depozit foiz evaziga ma’lum muddatga qo‘yiladi, joriy depozit esa istalgan vaqtda qaytarib olinadi. Oddiy foizlarda kredit foizi I = P · r · t, qaytariladigan jami pul S = P + I (P — kredit, r — yillik stavka, t — yil); murakkab foizlarda n yildan keyin P_n = P · (1 + r)^n qaytariladi.
«Bank o‘yini». Sinf bank, ikki tadbirkor va uch omonatchiga bo‘linadi (shartli qog‘oz pul bilan). Omonatchilar pul qo‘yadi, bank uni tadbirkorlarga foiz evaziga beradi, tadbirkorlar «biznes» natijasida pul topib qaytaradi. Oxirida kim qancha ishlagani va bank foydasi hisoblanadi.