Darslar 10–11 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
11
Amaliy mashg‘ulot: algoritmlarni tasvirlash
Darslik: 34-bet
MaqsadIjrochining ko‘rsatmalar tizimiga mos algoritm tuzadi, algoritmni so‘z va blok-sxema bilan tasvirlaydi va shart tekshirish bloki bilan hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
ko‘rsatmalar tizimi · instruction set: the commands the executor is allowed to useshart tekshirish bloki · condition block: a rhombus with two exits, “yes” and “no”chegirma · discount: a part of the price taken offkuzatuv jadvali · trace table: a table of variable values after each step
Tushuntirish
Bu mashg‘ulotda algoritmlarni ijrochi imkoniyatiga moslab tuzamiz. Avval ijrochining ko‘rsatmalar tizimini yozib oling, so‘ng faqat shu buyruqlardan foydalaning. Qadam-baqadam natijani yozib borish (kuzatuv jadvali) algoritm to‘g‘riligini tekshirishning eng oson yo‘li. Shartli masalalarda (masalan, «xarid summasi 100 000 so‘mdan oshsa, 5 % chegirma») romb shaklidagi blok kerak: «ha» tarmog‘ida chegirma hisoblanadi, «yo‘q» tarmog‘ida narx o‘zgarmaydi. Algoritm tayyor bo‘lgach, bitta-ikkita son bilan qo‘lda yurib chiqing: kirish qiymatini qo‘yib, har bir blokdan o‘ting.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktab o‘yinida robot faqat uch buyruqni biladi: «oldinga», «o‘ngga», «chapga». Guruh shu buyruqlar bilan labirintdan chiqish yo‘lini qog‘ozda chizdi va natijani bir-biriga tekshirtirdi.
Kim ishlatadi
Robototexniklar, o‘yin ishlab chiquvchilar va avtomatika muhandislari ijrochining imkoniyatiga mos buyruqlarni yozadi.
Bugun sinab ko‘ring
Do‘stingizni xona bo‘ylab biror buyumgacha faqat uchta og‘zaki buyruq bilan yo‘naltiring, masalan, «qadam», «chapga burilish», «o‘ngga burilish». Avval polni bo‘shating va sekin harakatlaning.