ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Algoritm turlari, tasvirlash usullari va amaliyot

Darslar 10–11 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
11

Amaliy mashg‘ulot: algoritmlarni tasvirlash

Darslik: 34-bet
MaqsadIjrochining ko‘rsatmalar tizimiga mos algoritm tuzadi, algoritmni so‘z va blok-sxema bilan tasvirlaydi va shart tekshirish bloki bilan hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
ko‘rsatmalar tizimi · instruction set: the commands the executor is allowed to useshart tekshirish bloki · condition block: a rhombus with two exits, “yes” and “no”chegirma · discount: a part of the price taken offkuzatuv jadvali · trace table: a table of variable values after each step
Tushuntirish

Bu mashg‘ulotda algoritmlarni ijrochi imkoniyatiga moslab tuzamiz. Avval ijrochining ko‘rsatmalar tizimini yozib oling, so‘ng faqat shu buyruqlardan foydalaning. Qadam-baqadam natijani yozib borish (kuzatuv jadvali) algoritm to‘g‘riligini tekshirishning eng oson yo‘li. Shartli masalalarda (masalan, «xarid summasi 100 000 so‘mdan oshsa, 5 % chegirma») romb shaklidagi blok kerak: «ha» tarmog‘ida chegirma hisoblanadi, «yo‘q» tarmog‘ida narx o‘zgarmaydi. Algoritm tayyor bo‘lgach, bitta-ikkita son bilan qo‘lda yurib chiqing: kirish qiymatini qo‘yib, har bir blokdan o‘ting.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab o‘yinida robot faqat uch buyruqni biladi: «oldinga», «o‘ngga», «chapga». Guruh shu buyruqlar bilan labirintdan chiqish yo‘lini qog‘ozda chizdi va natijani bir-biriga tekshirtirdi.

Kim ishlatadi

Robototexniklar, o‘yin ishlab chiquvchilar va avtomatika muhandislari ijrochining imkoniyatiga mos buyruqlarni yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stingizni xona bo‘ylab biror buyumgacha faqat uchta og‘zaki buyruq bilan yo‘naltiring, masalan, «qadam», «chapga burilish», «o‘ngga burilish». Avval polni bo‘shating va sekin harakatlaning.

Namunalar
Ijrochining tizimi: {+3; ×2; –4}. 5 dan 22 hosil qilish: ×2 → 10; +3 → 13; ×2 → 26; –4 → 22. Kuzatuv jadvali: 5, 10, 13, 26, 22.
Boshlashnarxnarx > 100 000hayo‘qto‘lov = narx – narx · 5 / 100to‘lov = narxto‘lovTugatish
Xarid 120 000 so‘m. Blok-sxema: boshlash → narx kiritilsin → narx > 100 000? → «ha»: to‘lov = narx – narx · 5 / 100; «yo‘q»: to‘lov = narx → to‘lov chiqarilsin → tugatish. 120 000 > 100 000, demak to‘lov = 120 000 – 6 000 = 114 000 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Ijrochi sinovi»: guruh ijrochi va uning ko‘rsatmalar tizimini o‘ylab topadi; boshqa guruh shu tizim bilan masalani yechadigan algoritm yozadi.

Mashq
1
Ijrochi {+3; ×2; –4} buyruqlarini biladi. 5 dan 22 ni hosil qiluvchi algoritm yozing.
2
Xarid 100 000 so‘mdan oshsa 5 % chegirma bor. 120 000 so‘mlik xarid uchun to‘lov necha so‘m?
3
{to‘pni ol; to‘pni yerga urib olib yur; sherigingga uzat; savatga tashla} tizimiga qaysi ijrochi mos keladi?
4
Nima uchun {o‘ngga; chapga} ijrochisiga «yuqoriga» buyrug‘ini berib bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi partiya tekshiruviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →