Amaliy mashg‘ulot: math moduli
math moduli matematik hisoblar uchun tayyor funksiyalar beradi; uni import math bilan yuklab, math.sqrt(x) ko‘rinishida ishlatamiz. math.sqrt(x) – kvadrat ildiz, math.factorial(n) – n!, math.log10(x) – o‘nli logarifm, math.pi – π soni, math.sin va math.cos burchakni radianda qabul qiladi, shuning uchun gradusni math.radians() bilan o‘tkazish kerak. math.floor(x) pastga, math.ceil(x) yuqoriga yaxlitlaydi: floor(−1.5) = −2, ceil(−1.5) = −1. round(x, n) va abs(x) o‘rnatilgan funksiyalar bo‘lib, math ni talab qilmaydi. Haqiqiy sonlar xotirada taxminan saqlanadi, shuning uchun sin 30° ni hisoblasak 0.4999… chiqadi; natijani round() bilan yaxlitlash kerak. Manfiy sondan ildiz olinsa, ValueError chiqadi. Teng tomonli uchburchak yuzi S = a² · √3 / 4, ya’ni math.sqrt(3) / 4 * a ** 2; buni √(3/4) bilan adashtirmang.
| Funksiya | Vazifasi |
|---|---|
| math.sqrt(x) | kvadrat ildiz |
| math.factorial(n) | n! |
| math.log10(x) | o‘nli logarifm |
| math.pi | π |
| math.radians(x) | gradusni radianga aylantiradi |
| math.floor(x) | pastga yaxlitlaydi |
| math.ceil(x) | yuqoriga yaxlitlaydi |
Sinf bayramga yumaloq stolni bezamoqchi edi va uning chetiga bog‘lanadigan lenta uzunligi kerak edi. O‘quvchi radiusni o‘lchadi, pi ning tayyor qiymati bilan uzunlikni topdi va butun songa yuqoriga yaxlitladi, shuning uchun lenta hech qachon kalta bo‘lmadi.
Muhandislar, me’morlar va dasturchilar kvadrat ildiz, yaxlitlash va boshqa tayyor funksiyalardan hisobda foydalanadi.
Uchta sonning kvadrat ildizi yoki yaxlitlangan qiymatini qog‘ozda taxminan hisoblang va keyin aniqroq hisob bilan solishtiring.
1import math 2print(math.sqrt(144), math.floor(2.7), math.ceil(2.1), abs(-5)) 3 4import math 5a = 4 6print(round(math.sqrt(3) / 4 * a ** 2, 2))
12.0 2 3 5 6.93
1import math 2print(math.sqrt(3 ** 2 + 4 ** 2), math.factorial(5), math.log10(1000)) 3 4import math 5print(round(math.pi * 2 ** 2, 2), round(math.sin(math.radians(30)), 2))
5.0 120 3.0 12.57 0.5
«Kalkulyator-muhandis»: guruh uchburchak katetlari, doira radiusi va burchak kiritiladigan 3 ta kichik hisoblash dasturini yozadi; natijalarni qo‘lda va kalkulyatorda solishtiradi.