ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Tarmoqlanish amaliyoti va for sikli

Darslar 40–41 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
41

Takrorlanuvchi algoritmlarni dasturlash. for operatori

Darslik: 82–84-betlar
Maqsadfor sikli va range(start, stop, step) tuzilishini biladi, takrorlanishlar sonini hisoblaydi, yig‘indi hisoblagan sikl yozadi va ichma-ich sikllarning ishlashini tushuntiradi.
Yangi so‘zlar
for sikli · for loop: a counted loop used when the number of repetitions is known beforehandrange() · range(): produces the numbers for a loop; the stop value is not includediteratsiya · iteration: one pass through the loop bodyichma-ich sikl · nested loop: a loop inside the body of another loop
Tushuntirish

Bir xil ishni bir necha marta bajarish kerak bo‘lsa, takrorlash (sikl) ishlatiladi; takrorlanishlar soni oldindan ma’lum bo‘lsa, for qulay. Yozuvi: for i in range(start, stop, step): – keyingi qatorda 4 ta probel chekinish bilan sikl tanasi turadi. i – sikl o‘zgaruvchisi bo‘lib, har bir iteratsiyada keyingi qiymatni oladi; start – boshlang‘ich qiymat (aytilmasa 0), step – qadam (aytilmasa 1), stop esa siklga kirmaydi: range(1, 6) beradigan sonlar 1, 2, 3, 4, 5. Kamayish tartibida qadam manfiy bo‘ladi: range(5, 0, -1) – 5 dan 1 gacha. Sikl ichida yana sikl yozish mumkin; tashqi sikl bir marta aylansa, ichki sikl to‘liq aylanib chiqadi, shuning uchun 3 × 3 sikl 9 marta bajariladi. Yig‘indi hisoblashda sikl oldidan s = 0 yoziladi, siklda esa s += i qilinadi.

for i in range(0, 15, 3):05101520stop

i = 0, 3, 6, 9, 12

Takrorlar soni: 5 · yig‘indi = 30

stop qiymati kirmaydi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport o‘qituvchisi 50 metrlik chiziq bo‘ylab har 5 metrga belgi qo‘ydi: belgilar 0, 5, 10 va hokazo 50 gacha turdi. «Boshlanish, tugash, qadam» qoidasi chiziqni aniq tasvirladi.

Kim ishlatadi

Bog‘bonlar, quruvchilar va dasturchilar bir xil qadamni ko‘p marta takrorlab, jadval yoki qatorlarni tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozda 3 dan 30 gacha uchga bo‘linadigan sonlarni yozing va ularni sanang. Har bir qadam uchun qoida «oldingi + 3» ekanini ko‘rsating.

Namunalar
Python
1s = 0
2for i in range(1, 11):
3    s += i
4print(s)
5
6for i in range(1, 4):
7    for j in range(1, 4):
8        print(i * j, end=" ")
9    print()
Natija
55
1 2 3
2 4 6
3 6 9
Yig‘indi – yuqoridagi birinchi dastur. 1 dan 10 gacha sonlar yig‘indisi 55. Jadval – yuqoridagi ikkinchi dastur. Natija 3 ta qator: 1 2 3, 2 4 6, 3 6 9.
Python
1for i in range(1, 16, 3):
2    print(i, end=" ")
3
4for i in range(9, 0, -2):
5    print(i, end=" ")
Natija
1 4 7 10 13
9 7 5 3 1
Qadam – yuqoridagi birinchi dastur. 1 4 7 10 13 chiqadi (16 kirmaydi). Kamayish – yuqoridagi ikkinchi dastur. 9 7 5 3 1 chiqadi (0 kirmaydi).
Sinfda faoliyat

«Sikl hisoblagichi»: guruh 6 ta range() yozuvini (range(5), range(2, 9), range(1, 20, 5), range(8, 0, -2) ...) oladi, har birining iteratsiyalar sonini va sonlarini oldin daftarda topadi, so‘ng IDLE da list(range(...)) yoki sikl bilan tekshiradi.

Mashq
1
range(3, 20, 4) nechta qiymat beradi?
2
2 dan 20 gacha juft sonlarni bir qatorda chiqaruvchi sikl yozing.
3
1 dan 5 gacha sonlar kvadratlari yig‘indisini toping.
4
Nima uchun range(1, 6) da 6 soni bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMa’lumotga ko‘ra qayta to‘ldirishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →