☰ Mundarija · Informatika

Sodda masalalar amaliyoti va mantiqiy ifodalar

Darslar 34–35 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
35

Pythonda mantiqiy masalalarni dasturlash

Darslik: 73–75-betlar
MaqsadTaqqoslash amallarini (==, !=, <, >, <=, >=), mantiqiy amallarni (and, or, not) va in amalini biladi, ularning bool natijasini aniqlaydi va murakkab shartlarni yozadi.
Yangi so‘zlar
taqqoslash amali · comparison operation: compares two values and gives True or Falseand · and: True only if both conditions are Trueor · or: True if at least one condition is Truenot · not: changes True to False and False to True
Tushuntirish

Taqqoslash amali ikki qiymatni solishtiradi va bool natija qaytaradi: True yoki False. Amallar: == (teng), != (teng emas), < (kichik), > (katta), <= (kichik yoki teng), >= (katta yoki teng). E’tibor bering: = o‘zlashtirish, == esa solishtirish, ularni adashtirmang. Murakkab shart uchun mantiqiy amallar ishlatiladi: and – ikkala shart ham rost bo‘lsa True; or – kamida bittasi rost bo‘lsa True; not – natijani teskarisiga almashtiradi. Tartib: avval taqqoslash, so‘ng not, keyin and va oxirida or; shubha bo‘lsa, qavs ishlating. in amali satr ichida qism satr bor-yo‘qligini tekshiradi, katta va kichik harflar farqlanadi: "kit" in "kitob" – True, "Kit" in "kitob" – False. Satrlarni ham == va < bilan taqqoslash mumkin, ular harflar kodi bo‘yicha solishtiriladi.

Namunalar
Taqqoslash: x = 20 ⏎ print(x == 20, x != 20, x < 10, x >= 20) x = 20 bo‘lganda natijalar: True False False True.
Mantiq va in: a = 14 ⏎ print(a >= 10 and a <= 15, a < 10 or a > 18, not a == 14) ⏎ print("kit" in "kitob", "Kit" in "kitob") Yosh 14 bo‘lsa, 10 dan 15 gacha shart True, 10 dan kichik yoki 18 dan katta – False, not (a == 14) – False; qism satr «kit» bor – True, «Kit» yo‘q – False.
Sinfda faoliyat

«Rost yoki yolg‘on»: o‘qituvchi 8 ta shart aytadi (x = 6 bo‘lsa: x > 3 and x < 5, x == 6 or x == 7, not x != 6 va hokazo). Guruhlar kartochkalarda True yoki False ko‘taradi; so‘ng IDLE da tekshiriladi.

Mashq
1
print(7 != 7) ekranga nima chiqaradi?
2
x = 25 sonining 10 dan katta va 30 dan kichikligini tekshiruvchi ifodani yozing.
3
not (3 > 5 or 2 == 2) ning qiymati nima?
4
Nima uchun shartda = emas, == yoziladi?