ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Arifmetik amaliy mashg‘ulot va satrlar

Darslar 28–29 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
29

Pythonda satrlar bilan ishlash

Darslik: 65–67-betlar
MaqsadSatr tushunchasini biladi, satrlarni + bilan ulaydi, * bilan takrorlaydi, len() bilan uzunligini aniqlaydi va indeks hamda kesim yordamida satr qismini ajratadi.
Yangi so‘zlar
satr · string: a sequence of letters, digits, signs and spaces in quoteslen() · len(): the function that gives the number of characters in a stringindeks · index: the number of a character in a string; counting starts from 0kesim · slice: part of a string, written a[start:end:step]
Tushuntirish

Satr – qo‘shtirnoq ichidagi belgilar ketma-ketligi; probel ham belgi hisoblanadi. Ikki satrni + bilan ulash mumkin (ular orasiga probelni o‘zingiz qo‘yasiz), satrni son marta takrorlash uchun * ishlatiladi: "Ha" * 3 natijasi HaHaHa. len(satr) belgilar sonini qaytaradi. Satrdagi har bir belgining raqami – indeksi bor va u 0 dan boshlanadi: "TOSHKENT" da T ning indeksi 0, O ning indeksi 1. a[i] – bitta belgi, a[start:end] – start dan end gacha, ammo end belgisi kirmaydigan qism; a[:end] boshidan, a[start:] oxirigacha, a[start:end:step] esa step qadam bilan oladi. Satrni o‘zgartirib bo‘lmaydi: yangi satr hosil qilinadi, eskisi o‘z holicha qoladi. Ko‘p xato end belgisi kirmasligini unutishdan kelib chiqadi.

"TOSHKENT" satri
indeks01234567
belgiTOSHKENT
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayt muharriri uzun ism o‘rniga uning dastlabki uchta harfini sarlavhaga qo‘ydi. Matnni bo‘laklash va uzunligini sanash buni tez bajardi. Sarlavha tartibli ko‘rindi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar, dasturchilar va ma’lumotlar bilan ishlovchilar matnni bo‘laklab, uzunligini o‘lchab, kerakli qismini oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Qisqa shiordagi belgilar sonini bo‘shliqlari bilan sanang va u 20 belgilik ism yorlig‘iga sig‘ishini aniqlang. Buni qog‘ozda bajaring.

Namunalar
Python
1a = "Yangi"
2b = "yil"
3c = a + " " + b
4print(c, len(c))
Natija
Yangi yil 9
Ulash va uzunlik – kod yuqorida. Ekranda Yangi yil 9 chiqadi (5 + 1 + 3 = 9 belgi).
Python
1s = "TOSHKENT"
2print(s[0], s[2:5], s[:3], s[4:], s[1:8:3])
Natija
T SHK TOS KENT OKT
Indeks va kesimlar – kod yuqorida. Natija: T SHK TOS KENT OKT. Bu yerda s[1:8:3] 1, 4, 7 indeksli belgilarni (O, K, T) oladi.
Sinfda faoliyat

«Satr jarrohi»: har bir juftlik o‘z shahri nomini (masalan, SAMARQAND) yozib, indekslarini ostiga raqamlaydi, so‘ng sherigi aytgan kesim (masalan, [3:6]) natijasini oldin qo‘lda topadi va keyin IDLE da tekshiradi.

Mashq
1
len("kitob" + "xona") nimaga teng?
2
s = "SAMARQAND" bo‘lsa, s[3:6] nima beradi?
3
"Ha" so‘zini bir qatorda 5 marta chiqaruvchi dastur yozing.
4
Nima uchun indekslar 0 dan boshlanadi deb tasavvur qilish qulay?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi norozi mijozHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →