☰ Mundarija · Informatika

Takrorlanuvchi algoritmlar

Darslar 16–17 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
17

Amaliy mashg‘ulot: takrorlanuvchi algoritmlar

Darslik: 43–44-betlar
MaqsadBir masalani uch xil sikl bilan yechadi, kuzatuv jadvali tuzadi va yig‘indi, ko‘paytma, funksiya qiymatlarini hisoblovchi takrorlanuvchi algoritmlar yozadi.
Yangi so‘zlar
kuzatuv jadvali · trace table: a table of the variable values after each stepkarrali son · multiple: a number that a given number divides without remaindersikl chegarasi · loop limit: the last value of the parameter or the condition for stoppingqadam · step: the amount by which the parameter changes at each iteration
Tushuntirish

Bir xil natijani uch xil sikl bilan olish mumkin. 4! = 1 · 2 · 3 · 4 ni hisoblaymiz. Parametrli sikl: P = 1; i 1 dan 4 gacha: P = P · i. Toki-sikl: P = 1, i = 1; toki i ≤ 4: P = P · i, i = i + 1. Gacha-sikl: P = 1, i = 1; takrorla: P = P · i, i = i + 1; gacha i > 4. Har safar P ning ketma-ket qiymatlari 1, 2, 6, 24 bo‘ladi, shuning uchun javob 24. Sikl yozishda uchta narsani tekshiring: boshlang‘ich qiymatlar, tana, to‘xtash sharti. Karrali sonlar yig‘indisida parametr qadami karraga teng bo‘lishi mumkin yoki tanada shart (qoldiq 0) tekshiriladi. Funksiya qiymatlari jadvalida x har qadamda o‘zgarib, formula har x uchun qayta hisoblanadi.

Namunalar
Kuzatuv jadvali (toki-sikl, 4!): i = 1: P = 1; i = 2: P = 2; i = 3: P = 6; i = 4: P = 24; i = 5: shart i ≤ 4 yolg‘on – sikl tugaydi, P = 24. Parametrli siklda ham xuddi shu P qiymatlari chiqadi.
3 ga karrali sonlar yig‘indisi 1 dan 20 gacha: S = 0; i = 3 dan 18 gacha 3 qadam bilan S = S + i: 3, 9, 18, 30, 45, 63. Javob: 63. y = x³ – 2x ni x = –2, –1, 0, 1, 2, 3 da hisoblasak: –4, 1, 0, –1, 4, 21.
Sinfda faoliyat

«Sikl musobaqasi»: uch jamoa bir xil masalani turli sikl bilan yozadi (parametrli, toki, gacha); jadvallar solishtiriladi.

Mashq
1
1 dan 20 gacha 4 ga karrali sonlar yig‘indisini toping.
2
Juft sonlar ko‘paytmasini siklda hisoblang: P = 2 · 4 · 6 (P = 1 dan boshlab, i = 2 dan 6 gacha 2 qadam bilan).
3
y = x³ – 2x funksiyaning x = –2 dagi qiymatini toping.
4
Nima uchun «gacha» siklining tanasi kamida bir marta bajariladi?