Zamonaviy ekologik muammolar
Tabiatdan oqilona foydalanish resurslarni me’yorida iste’mol qilish va qayta tiklashni, nooqilona foydalanish esa tabiiy muhit yomonlashishini anglatadi; yomonlashuv ekologik muammoga aylanadi. Ular ko‘lamiga qarab global (butun sayyora), regional (bir necha qo‘shni davlat) va lokal (kichik hudud) turlarga bo‘linadi. «Issiqxona samarasi» — karbonat angidrid, metan kabi gazlar ko‘payib, atmosfera pastki qatlamida issiqlik ko‘proq ushlanishi, natijada iqlim isishi va muzliklar erishi. Ozon qatlami freonlar tufayli yupqalashgan; 1987-yilgi Monreal bitimi freonlarni cheklab, qatlamning asta-sekin tiklanishiga yordam bermoqda. Cho‘llashish — cho‘l xususiyatlari bor hudud kengayishi; sababi daraxtlarni kesish, tartibsiz yaylov va suvdan nooqilona foydalanish; 17-iyun — Butunjahon cho‘llashish va qurg‘oqchilikka qarshi kurash kuni. O‘rmonsizlanish ayniqsa ekvatorial o‘rmonlarda xavfli; yechim — kesishni cheklash va yangi o‘rmon barpo etish (Yaponiya, Buyuk Britaniya, Orol dengizining qurigan tubini o‘rmonlashtirish). Iqlim masalasida davlatlar 1997-yilgi Kioto protokolidan so‘ng 2015-yilda Parij kelishuvini qabul qilib, isishni cheklashga kelishdi. Chuchuk suv tanqisligi quruq o‘lkalarda, jumladan Markaziy Osiyoda, dolzarb; ayrim davlatlar dengiz suvini chuchuklashtirmoqda.
«Ekologik maslahat» mashqi: sinf 3 guruhga bo‘linib, bitta global muammo uchun maktab va oila darajasida qo‘llash mumkin bo‘lgan 3 ta oddiy tavsiya yozadi (masalan, energiya va suvni tejash, daraxt ekish).