ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Amerika siyosiy xaritasi va AQSH

Darslar 55–57 · 3 ta dars · A. Qayumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko. Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
57

Amerika Qo‘shma Shtatlari xo‘jaligi va iqtisodiy rayonlari

Darslik: 159–160-betlar
MaqsadAQSH iqtisodiyoti, sanoat va qishloq xo‘jaligi mintaqalari hamda iqtisodiy rayonlarini ta’riflash.
Yangi so‘zlar
aerokosmik sanoat · aerospace industrymakkajo‘xori mintaqasi · corn belttransmilliy korporatsiyalar · transnational corporationsShimoli-Sharq · the Northeast
Tushuntirish

AQSH dunyoning eng yirik iqtisodiyotlaridan biri (nominal YIM bo‘yicha birinchi, xarid qobiliyati bo‘yicha Xitoy bilan raqobatlashadi). Uning kuchi yirik transmilliy korporatsiyalar, kuchli moliya tizimi, ilm-fan va texnologiyalar hamda AQSH dollarining asosiy xalqaro valyuta ekani bilan belgilanadi. Sanoatning barcha tarmoqlari rivojlangan, ayniqsa aerokosmik, avtomobilsozlik, elektronika, dasturiy ta’minot, farmatsevtika, neft-kimyo va harbiy sanoatda AQSH yetakchi. AQSH neft va tabiiy gaz qazib olishda dunyoda birinchi o‘rinda, ko‘mir qazishda yetakchilardan; neft-gaz konlari Texas, Kaliforniya, Alyaskada, ko‘mir esa Appalachi havzasida. Sanoat mintaqalari: eng qudratlisi Shimoliy mintaqa (Atlantika va Buyuk ko‘llar atrofi, eskidan sanoat ishlab chiqarishining katta qismi), Janubi-sharqiy, Meksika qo‘ltig‘i (neft-kimyo) va Kaliforniya mintaqalari. Tinch okean bo‘yida (Kaliforniya, Vashington) aerokosmik va elektronika (Silikon vodiysi), Buyuk ko‘llarda (Michigan, Illinoys) avtomobilsozlik. Qishloq xo‘jaligi yuqori mexanizatsiyalashgan: bug‘doy, makkajo‘xori, soya, paxta, shakarqamish; AQSH makkajo‘xori, soya va go‘sht eksportida dunyoda yetakchilardan. Ixtisoslashgan mintaqalar: Buyuk tekisliklarda bug‘doy, Markaziy tekisliklarda makkajo‘xori, janubda paxta, Buyuk ko‘llar bo‘yida sut chorvachiligi. Turizm katta daromad keltiradi: Florida, Kaliforniya, Gavayi, Nyu-York, Yellouston va Niagara sharsharasi mashhur. To‘rtta iqtisodiy rayon ajratiladi: Shimoli-sharq (sanoat va moliya markazlari, Nyu-York), O‘rta G‘arb (mashinasozlik, don va sut), Janub (paxta, neft-kimyo, dengizbo‘yi turizmi) va G‘arb (tog‘li, rangli metallurgiya, aerokosmik, elektronika, bog‘dorchilik).

Silikon vodiysi: elektronikaBuyuk ko‘llar: avtomobilMeksika qo‘ltig‘i: neft-kimyoTexas: neft
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Makkajo‘xori faqat un uchun emas: u chorva ozuqasiga, yog‘ga, kraxmalga va shirinlikka, ba’zan yoqilg‘iga ham aylanadi. Bitta ekin ko‘plab mahsulotlar zanjirini boshlaydi. Shu sababli qishloq xo‘jaligi sanoat bilan chambarchas bog‘liq.

Kim ishlatadi

Oziq-ovqat texnologi ekindan mahsulot tayyorlaydi, omuxta yem zavodi ishchisi yem tayyorlaydi, don savdogari xaridorlarni topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta ekinni (bug‘doy, paxta yoki kungaboqar) tanlab, undan olinadigan beshta xil mahsulotni yozing.

Namunalar
Silikon vodiysi: Kaliforniyada kompyuter, internet va chip kompaniyalari to‘plangan, universitetlar va investorlar yaqin; bu yuqori texnologiyali sanoatga misol.
Makkajo‘xori mintaqasi: Markaziy tekisliklarda unumdor tuproq va yetarli yog‘in bor, ekin mexanizatsiyalashgan; makkajo‘xori chorva uchun ozuqa va eksport mahsuloti.
Sinfda faoliyat

Daftarda AQSHning 4 iqtisodiy rayonidan har biriga bitta asosiy tarmoq va bitta shtat yozing (masalan: G‘arb — Kaliforniya — elektronika).

Mashq
1
AQSHning to‘rtta iqtisodiy rayonini yozing.
2
Qaysi shtatlarda neft-gaz sanoati yirik?
3
AQSHda avtomobilsozlik qaysi rayonda markazlashgan?
4
AQSH iqtisodiyotining jahon ta’siri qanday omillarga asoslangan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHunarni o‘rgatishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →