ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Amerika siyosiy xaritasi va AQSH

Darslar 55–57 · 3 ta dars · A. Qayumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko. Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
56

Amerika Qo‘shma Shtatlari

Darslik: 156–158-betlar
MaqsadAQSHning o‘rni, davlat tuzilishi, tabiati va aholisining asosiy xususiyatlarini ta’riflash.
Yangi so‘zlar
kontinental shtatlar · the contiguous statesKordilyera · the Cordilleramegalopolis · megalopolisAlyaska va Gavayi · Alaska and Hawaii
Tushuntirish

Amerika Qo‘shma Shtatlari (AQSH) maydoni taxminan 9,5 mln km² bilan dunyoda uchinchi-to‘rtinchi o‘rinda, aholisi taxminan 340 mln kishi bilan Xitoy va Hindistondan keyin uchinchi. Poytaxti — Vashington. Hududi uch qismdan iborat: Shimoliy Amerika o‘rtasidagi 48 kontinental shtat, shimoli-g‘arbdagi Alyaska va Tinch okeandagi Gavayi orollari. AQSH uchta okeanga (Atlantika, Tinch, Shimoliy Muz) chiqadi, quruqlikda faqat Kanada va Meksika bilan chegaradosh; AQSH–Kanada chegarasi dunyodagi eng uzun chegaralardan biri. Davlat — prezidentlik respublikasi va federatsiya: 50 shtat va Kolumbiya federal okrugi (Vashington). Relyefi: sharq va markazda tekisliklar, g‘arbda Kordilyera tog‘lari; Alyaskadagi Denali (taxminan 6 190 m) Shimoliy Amerikaning eng baland, Ajal vodiysi (–86 m) eng past nuqtasi. Mineral resurslarga boy: ko‘mir, neft, gaz, ko‘plab ruda va tuzlar; suv resurslari katta (Missisipi, Missuri, Kolorado, Kolumbiya). Iqlimi asosan mo‘tadil va subtropik, Alyaskada subarktik, Florida va Gavayida tropik; Meksika qo‘ltig‘i yonida tornado va dovullar ko‘p. Tub aholi — amerikalik hindular, hozir juda oz; aksariyat aholi turli davrlarda ko‘chib kelganlarning avlodlari: yevropaliklar, afrikaliklar, lotin amerikaliklar, osiyoliklar va boshqalar — AQSH immigrantlar mamlakati. Ro‘yxat har 10 yilda o‘tkaziladi. Tabiiy o‘sish past, aholi migratsiya hisobiga ham o‘sadi. Urbanizatsiya 80 % dan ortiq; yirik shaharlar — Nyu-York, Los-Anjeles, Chikago, Xyuston. Uchta megalopolis shakllangan: Boston–Vashington (Bosvash), Chikago–Pitsburg (Chipits) va San-Fransisko–San-Diyego (Sansan). Rasmiy til — ingliz tili (federal darajada rasman belgilangan), ispan tilida so‘zlashuvchilar ham ko‘p, ular janubi-g‘arbiy shtatlarda ayniqsa ko‘p. Zichlik o‘rtacha taxminan 36 kishi/km²: sharqiy va g‘arbiy okean bo‘yida zich, tog‘li shtatlarda va Alyaskada siyrak.

VashingtonNyu-YorkLos-AnjelesChikagoXyustonAQSH
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Milliy bog‘lar tabiatni muhofaza qilib, shu bilan birga odamlarga tabiat bilan tanishish imkonini beradi. Ko‘pgina mamlakatlarda, jumladan O‘zbekistonda, qo‘riqxonalar va milliy bog‘lar bor. Ular turizm uchun ham, ilm uchun ham muhim.

Kim ishlatadi

Qo‘riqxona inspektori hududni qo‘riqlaydi, ekolog hayvonlar sonini kuzatadi, gid mehmonlarga tabiatni tanishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Mamlakatimizdagi bitta qo‘riqxona yoki milliy bog‘ni topib, nima uchun muhofaza qilinishini bir gapda yozing.

Namunalar
BostonNyu-YorkFiladelfiyaBaltimorVashingtonBosvash
Megalopolis: Bosvash — Boston, Nyu-York, Filadelfiya, Baltimor va Vashington shaharlari tutashib ketgan ulkan shahar zonasi.
Ispanzabon aholi: Texas, Kaliforniya, Nyu-Meksiko va Arizonada Meksikadan ko‘chib kelganlar va ularning avlodlari ko‘p.
Sinfda faoliyat

Xaritada 48 shtat, Alyaska, Gavayi, Vashington, Nyu-York, Los-Anjeles, Missisipi, Kordilyera va uch megalopolisni belgilang.

Mashq
1
AQSH hududi qaysi uchta qismdan iborat?
2
AQSHda nechta shtat bor? 48 kontinental shtat va Alyaska bilan Gavayi.
3
AQSHning poytaxti qaysi shahar?
4
Nima uchun AQSHni «immigrantlar mamlakati» deyishadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHunarni o‘rgatishHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →