Amerika siyosiy xaritasi va AQSH

Amerika Qo‘shma Shtatlari (AQSH) maydoni taxminan 9,5 mln km² bilan dunyoda uchinchi-to‘rtinchi o‘rinda, aholisi taxminan 340 mln kishi bilan Xitoy va Hindistondan keyin uchinchi. Poytaxti — Vashington. Hududi uch qismdan iborat: Shimoliy Amerika o‘rtasidagi 48 kontinental shtat, shimoli-g‘arbdagi Alyaska va Tinch okeandagi Gavayi orollari. AQSH uchta okeanga (Atlantika, Tinch, Shimoliy Muz) chiqadi, quruqlikda faqat Kanada va Meksika bilan chegaradosh; AQSH–Kanada chegarasi dunyodagi eng uzun chegaralardan biri. Davlat — prezidentlik respublikasi va federatsiya: 50 shtat va Kolumbiya federal okrugi (Vashington). Relyefi: sharq va markazda tekisliklar, g‘arbda Kordilyera tog‘lari; Alyaskadagi Denali (taxminan 6 190 m) Shimoliy Amerikaning eng baland, Ajal vodiysi (–86 m) eng past nuqtasi. Mineral resurslarga boy: ko‘mir, neft, gaz, ko‘plab ruda va tuzlar; suv resurslari katta (Missisipi, Missuri, Kolorado, Kolumbiya). Iqlimi asosan mo‘tadil va subtropik, Alyaskada subarktik, Florida va Gavayida tropik; Meksika qo‘ltig‘i yonida tornado va dovullar ko‘p. Tub aholi — amerikalik hindular, hozir juda oz; aksariyat aholi turli davrlarda ko‘chib kelganlarning avlodlari: yevropaliklar, afrikaliklar, lotin amerikaliklar, osiyoliklar va boshqalar — AQSH immigrantlar mamlakati. Ro‘yxat har 10 yilda o‘tkaziladi. Tabiiy o‘sish past, aholi migratsiya hisobiga ham o‘sadi. Urbanizatsiya 80 % dan ortiq; yirik shaharlar — Nyu-York, Los-Anjeles, Chikago, Xyuston. Uchta megalopolis shakllangan: Boston–Vashington (Bosvash), Chikago–Pitsburg (Chipits) va San-Fransisko–San-Diyego (Sansan). Rasmiy til — ingliz tili (federal darajada rasman belgilangan), ispan tilida so‘zlashuvchilar ham ko‘p, ular janubi-g‘arbiy shtatlarda ayniqsa ko‘p. Zichlik o‘rtacha taxminan 36 kishi/km²: sharqiy va g‘arbiy okean bo‘yida zich, tog‘li shtatlarda va Alyaskada siyrak.