Amaliy mashg‘ulot (Markaziy Osiyo davlatlariga qiyosiy geografik tavsif)
Bu amaliy mashg‘ulotda Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston va Tojikistonni jadval orqali solishtirasiz. Jadvalning satrlari: geografik o‘rni, maydoni, aholisi, zichligi, relyefi, foydali qazilmalari, suv va energiya resurslari, qishloq xo‘jaligi va sanoati. Avval darslikdagi va atlasdagi ma’lumotlarni yig‘ib, har bir katakni qisqa yozing. Keyin o‘xshashlik va farqlarni qidiring: Qirg‘iziston va Tojikiston tog‘li, suvga va GESlarga boy, aholisi vodiylarda to‘plangan. Qozog‘iston va Turkmaniston esa asosan tekislik va cho‘l, neft va gaz zaxiralari katta, zichligi past. Xulosada bu farqlar tabiat sharoitidan kelib chiqishini va davlatlar bir-biriga resurs jihatidan to‘ldiruvchi bo‘lishini yozing: masalan, tog‘li davlatlar suv, cho‘l davlatlari yoqilg‘i beradi.
| Davlat | Maydon | Aholi | Relyef |
|---|---|---|---|
| Qozog‘iston | 2,7 mln km² | ≈ 20 mln | tekislik |
| Qirg‘iziston | ≈ 200 ming km² | ≈ 7 mln | Tyan-Shan |
| Turkmaniston | ≈ 491 ming km² | 6–7 mln | cho‘l |
| Tojikiston | ≈ 142 ming km² | ≈ 10 mln | Pomir |
Ikki yo‘l yoki ikki to‘garak orasida tanlayotgan odam odatda bir xil qatorlar bilan jadval tuzadi: vaqt, narx, qulaylik. Keyin qatorma-qator solishtirib qaror qiladi. Mamlakatlarni jadval bilan solishtirish ham xuddi shunday ishlaydi.
Xaridor maslahatchisi ikki mahsulotni jadvalda solishtiradi, tahlilchi variantlarni baholaydi, rejalashtiruvchi ikki loyihaning afzalligini ko‘rsatadi.
Tanlashingiz mumkin bo‘lgan ikki narsa (masalan, maktabga ikki yo‘l yoki ikki to‘garak) uchun to‘rt qatorli jadval tuzing va qaror qiling.
Daftarda 4 davlatli jadval tuzing va yuqoridagi satrlarni to‘ldiring; so‘ng sinfdoshingiz bilan solishtirib, bitta umumiy xulosa yozing.