☰ Mundarija · Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi)

Turkmaniston, Tojikiston va taqqoslash

Darslar 37–39 · 3 ta dars · A. Qayumov, I. Safarov, M. Tillaboyeva, V. Fedorko. Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy geografiyasi), 9-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
39

Amaliy mashg‘ulot (Markaziy Osiyo davlatlariga qiyosiy geografik tavsif)

Darslik: 109-bet
MaqsadMarkaziy Osiyoning to‘rt davlatini jadval asosida taqqoslash va xulosa chiqarish.
Yangi so‘zlar
taqqoslash jadvali · comparison tableaholi zichligi · population densitytog‘li davlatlar · mountain statescho‘l va tekislik davlatlari · desert and plain states
Tushuntirish

Bu amaliy mashg‘ulotda Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston va Tojikistonni jadval orqali solishtirasiz. Jadvalning satrlari: geografik o‘rni, maydoni, aholisi, zichligi, relyefi, foydali qazilmalari, suv va energiya resurslari, qishloq xo‘jaligi va sanoati. Avval darslikdagi va atlasdagi ma’lumotlarni yig‘ib, har bir katakni qisqa yozing. Keyin o‘xshashlik va farqlarni qidiring: Qirg‘iziston va Tojikiston tog‘li, suvga va GESlarga boy, aholisi vodiylarda to‘plangan. Qozog‘iston va Turkmaniston esa asosan tekislik va cho‘l, neft va gaz zaxiralari katta, zichligi past. Xulosada bu farqlar tabiat sharoitidan kelib chiqishini va davlatlar bir-biriga resurs jihatidan to‘ldiruvchi bo‘lishini yozing: masalan, tog‘li davlatlar suv, cho‘l davlatlari yoqilg‘i beradi.

Namunalar
Jadval satri «relyef»: Qozog‘iston — tekislik; Turkmaniston — cho‘l; Qirg‘iziston — Tyanshan; Tojikiston — Pomir.
Xulosa: Tojikiston yozda GESlardagi ortiqcha elektr energiyasini sotishi mumkin, Turkmaniston esa gaz sotadi — ikkalasining resurslari bir-birini to‘ldiradi.
Sinfda faoliyat

Daftarda 4 davlatli jadval tuzing va yuqoridagi satrlarni to‘ldiring; so‘ng sinfdoshingiz bilan solishtirib, bitta umumiy xulosa yozing.

Mashq
1
Jadvalda qaysi ikki davlat tog‘li va suvga boy?
2
Qaysi ikki davlat tekislik va cho‘l hamda neft-gazga boy?
3
Aholisi eng ko‘p va eng kam davlatni jadvaldan ko‘rsating (taxminiy).
4
Nima uchun mintaqa davlatlari resurslar bo‘yicha bir-birini to‘ldiradi?