Turkmaniston, Tojikiston va taqqoslash

Tojikiston Markaziy Osiyoning janubi-sharqida joylashgan; maydoni taxminan 142 ming km², aholisi taxminan 10 mln kishi, poytaxti — Dushanbe. U O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Xitoy va Afg‘oniston bilan chegaradosh, okeanga chiqmaydi. Davlat prezidentlik respublikasi; tarkibida Tog‘li Badaxshon avtonom viloyati bor. Hududining 90 % dan ortig‘ini tog‘lar egallaydi, eng balandi — Pomirdagi Ismoil Somoniy cho‘qqisi (taxminan 7 500 m). Tog‘lar yosh bo‘lgani uchun zilzilalar tez-tez bo‘ladi; 1911-yilgi kuchli zilzila tog‘ ko‘chkisidan Sarez ko‘lini hosil qilgan. Mamlakat suv va gidroenergiya resurslariga juda boy: Panj, Vaxsh, Amudaryo; Norak GESi mintaqadagi eng yirik to‘g‘onlardan biri, ko‘pchilik elektr energiyasi GESlarda olinadi. Foydali qazilmalar: polimetall rudalar, oltin, kumush, uran, ko‘mir, tuz. Aholisi asosan vodiylarda (Vaxsh, Hisor, Farg‘ona vodiysining Xo‘jand qismi) yashaydi, urbanizatsiya darajasi mintaqada eng past — taxminan 27 %. Tojiklar aholining taxminan 85 % ini tashkil etadi; O‘zbekiston chegarasi yaqinida 1 mln dan ortiq o‘zbek yashaydi. Iqtisodiyoti agrar-industrial: paxta, mevalar, ipakchilik, tog‘ yaylovlarida chorvachilik; sanoatda Tursunzoda alyuminiy zavodi muhim — u import xomashyoni arzon GES elektr energiyasi bilan qayta ishlaydi. Xorijda ishlayotgan mehnat muhojirlari yuborgan pul mamlakat iqtisodiyotida katta rol o‘ynaydi.