ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Oybek va «Navoiy» romani (birinchi parcha)

Darslar 29–30 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashri. «O‘zbekiston» NMIU, Toshkent, 2019
30

Oybekning «Navoiy» romani: birinchi qism

Darslik: 147–163-betlar
Maqsad«Navoiy» romani birinchi parchasining voqealarini (Yodgor isyoni, jangdan oldingi kengash, zakot g‘alayoni) izchil so‘zlab berish va Navoiyning fikrlarini izohlash.
Yangi so‘zlar
Mirzo Yodgor · Mirzo Yodgor (rival prince)Husayn Boyqaro · Husayn Boyqaro (Sultan of Khorasan)munajjim · astrologerfarmon · royal decree
Tushuntirish

Parcha Mirzo Yodgorning isyonidan boshlanadi: erka o‘sgan shahzoda turkman sultoni Hasanbekning yordamiga tayanib, Xuroson taxtini da’vo qiladi. Navoiy Husayn Boyqaroni qat’iy harakatga undaydi, chunki undan adolatli va ilmparvar hukmdor bo‘lishini kutadi. Jang arafasidagi kengashda sulton munajjim bashoratini kutmoqchi bo‘ladi, Navoiy esa har ishda aqlga tayanish kerakligini aytadi; beklardan Zunnun Arg‘unbek uni qo‘llab, yulduzlarning tilida qaror yo‘qligini bildiradi. Jangda Husayn Boyqaro o‘zi qilich ko‘tarib, Yodgor qo‘shinini mag‘lub etadi. Keyin Hirotda zakot yig‘ishdagi zulm sababli xalq g‘alayon ko‘taradi; Navoiy jazo emas, adolat kerakligini isbotlaydi: xalq daryo kabi, toshsa, shoh qasrini ham ketkazadi, deydi. Sulton uni Hirotga farmon bilan yuboradi; shoir zakotni bekor qiladi, aybdor amaldorlarni mansabdan oladi, odamlarning arzini tinglaydi va farmonni juma masjidida o‘qib beradi. Parcha davomida Yodgor Hirotni egallab, Husayn Boyqaroni chekinishga majbur qiladi: shahar darvozalari unga yopiq bo‘ladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Guruh loyiha mavzusini tanlayotganda bir o‘quvchi qur’a tashlash o‘rniga, qaysi mavzu bo‘yicha ko‘proq ma’lumot borligini solishtirishni taklif qiladi. Hamma dalilga qarab qaror qiladi.

Kim ishlatadi

Muhandislar, shifokorlar va rejalashtiruvchilar qarorni taxminga emas, dalil va hisobga tayanib qabul qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun kichik bir tanlovni (masalan, qaysi ishni birinchi bajarish) ikkita sababni solishtirib hal qiling.

Namunalar
Misol: Navoiyning «xalq daryo kabi» tashbehi – ogohlantirish: zulmga uzoq chidalmaydi. Bu tasvir shoirning xalqqa suyanuvchi hukmdor g‘oyasini ko‘rsatadi.
Misol: munajjim bashoratini kutish bilan aqlga tayanish – ikki qarama-qarshi yondashuv. Yozuvchi Navoiyni aqlga tayanuvchi odam sifatida ko‘rsatadi, ya’ni kitobxon uning fikrlash tarzini payqaydi.
Sinfda faoliyat

Parchadan bitta sahnani (kengash, jang yoki masjiddagi o‘qish) tanlab, uch kishilik guruhda rollar bo‘yicha qisqa sahnalashtiring va Navoiyning harakatlarini tahlil qiling. Matnni yodlamang, o‘z so‘zlaringiz bilan o‘ynang.

Mashq
1
Mirzo Yodgor kimning yordamiga tayanadi?
2
Jang arafasidagi kengashda Navoiy nimani maslahat beradi?
3
Navoiy Hirotga qanday hujjat bilan boradi va u nima qiladi?
4
Nima uchun Navoiy xalq g‘alayonini jazo bilan emas, adolat bilan tinchitish kerak deydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun rasm va matnHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →