«Alpomish»: Fozil Yo‘ldosh o‘g‘li va dostonning boshlanishi
Darslikdagi «Alpomish» variantini buyuk baxshi Fozil Yo‘ldosh o‘g‘li aytgan; u 1872-yilda hozirgi Jizzax viloyatining Baxmal tumanidagi Loyqa qishlog‘ida tug‘ilgan, yetim o‘sgan, cho‘ponlik paytida do‘mbira jo‘rligida terma va dostonlar aytishni o‘rgangan, ustozi baxshi Yo‘ldosh shoir bo‘lgan. Dostonning qirqdan ortiq nusxasi yozib olingan, lekin bu variant voqealarning qiziqarliligi va xalq ruhini aks ettirishi bilan ularning barchasidan yuqori turadi. 1999-yilda dostonning ming yilligi keng nishonlandi. Voqea qo‘ng‘irot elida boshlanadi: boy aka-uka Boybo‘ri va Boysari farzandsiz edi; to‘yda o‘zlariga e’tibor berilmagani va ranjitilgani uchun Shohimardon pirning ziyoratgohiga borib, farzand tiladilar. Boybo‘rining egizak o‘g‘il-qizi (Hakimbek va Qaldirg‘ochoyim) va Boysarining qizi Oybarchin tug‘iladi; qalandar qiyofasida kelgan pir ularga nom qo‘yib, Hakimbek bilan Oybarchinni beshikkerti qiladi.
Mahalladagi uchrashuvda bir kishi uzoq hikoyani qo‘shiq ohangida, yodaki aytib beradi va hamma jim tinglaydi. Og‘zaki hikoya yozuv bo‘lmagan davrda xotira va ovozga tayanganini shu yerda his qilish mumkin.
Hikoyachilar, aktyorlar va qo‘shiqchilar uzoq matnni yodlab, ovoz va ritm bilan jonlantiradi.
Bugun bir qisqa voqeani yozmasdan, faqat ovoz bilan boshqa kishiga aytib bering.
Dostonning boshlanishidagi voqealar (to‘yda ranjish, ziyoratgoh, bolalar, nom qo‘yish, yoy tortish) ketma-ketligini besh kartochkaga yozing, aralashtiring va juftlikda to‘g‘ri tartibga qo‘ying.