☰ Mundarija · Texnologiya

Qiziqish, moyillik va ongli tanlov

Darslar 43–44 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
44

Kasb tanlashda onglilik va mustaqillik

Darslik: 150–151-betlar
MaqsadKasb tanlashdagi onglilik va mustaqillik tushunchalarini, kasbni ongli tanlash omillarini bilish.
Yangi so‘zlar
onglilik · awareness (conscious approach)mustaqillik · independenceo‘z-o‘zini anglash · self-awarenesskasbiy tajriba · work experience
Tushuntirish

Ongli tanlov o‘zini yaxshi bilishdan boshlanadi: o‘z kuchli va zaif tomonlarini tushungan, mustaqil fikrlaydigan odam o‘z yo‘lini to‘g‘ri belgilay oladi. Har bir inson hayotida kasb muhim o‘rin tutgani uchun bu qarorni shoshmasdan, o‘ylab va o‘zi qabul qilishi kerak. Tanlov ongli deb hisoblanishi uchun kasbning talablari quyidagilarga mos kelishi hisobga olinadi: o‘z qiziqishi, moyilligi, qobiliyati, sog‘ligi, mehnat sohasida orttirilgan amaliy tajriba va mehnat sharoiti. Bundan tashqari, jamiyatning bugungi ehtiyojlari va mamlakat iqtisodiy rivoji yo‘nalishlari ham e’tiborga olinadi, ya’ni inson o‘z imkoniyatlarini jamiyat ehtiyojlari va axloqiy tamoyillar bilan solishtiradi. Mustaqillik — kasb tanlashda shaxsning to‘liq tashabbusi, ammo bu tajribali kishilarning maslahatiga quloq solmaslik degani emas: kasbida ishlayotgan kattalarning malakasi hisobga olinadi. Uning uchun kasb haqida ma’lumot manbalaridan foydalaning: kasblar katalogi, ish joyiga tashrif, ko‘rgazma va usta bilan suhbat. Tashrif va tajribalar faqat kattalar va o‘qituvchi bilan, xavfsiz sharoitda amalga oshiriladi.

Namunalar
Muhammad texnologiya o‘qituvchisi bilan suhbatlashib, zavodga ekskursiyaga boradi (o‘qituvchi bilan), keyin qaror qabul qiladi: bu ongli va mustaqil tanlov.
Do‘stlari tanlagani uchungina kasbni tanlash ongsiz tanlov: o‘zining qiziqishi va sog‘ligi hisobga olinmaydi.
Sinfda faoliyat

Tanlov kartasi: bitta kasbni tanlang va 6 ta omil (qiziqish, moyillik, qobiliyat, sog‘liq, tajriba, mehnat sharoiti) bo‘yicha o‘zingiz uchun 5 ballik tizimda baho qo‘ying. Jami ballni hisoblang va kasbning qaysi talablari qiyin ekanini yozing. Sinfda 2 ta kishi bilan tajriba almashing.

Mashq
1
Kasbni ongli tanlash uchun qaysi omillar hisobga olinadi?
2
Mustaqillik kasb tanlashda nimani anglatadi?
3
6 omilning har biriga 4 balldan qo‘yilsa, jami necha ball?
4
Nima uchun faqat do‘stlariga ergashib kasb tanlash noto‘g‘ri?