☰ Mundarija · Texnologiya

Dazmollash, kimyoviy vositalar va tejamkorlik

Darslar 34–36 · 3 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
35

Maishiy kimyoviy vositalardan foydalanish usullari

Darslik: 125–127-betlar
MaqsadMaishiy kimyoviy vositalardan xavfsiz foydalanish usullarini bilish, ularni aralashtirmaslik va to‘g‘ri saqlash qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
maishiy kimyoviy vosita · household chemicaldezinfeksiya · disinfectionabraziv · abrasiveichimlik sodasi · baking soda
Tushuntirish

Uyni tozalashda tozalash vositalari, yog‘ga qarshi va dezinfeksiyalovchi moddalar, ichimlik sodasi, sirka kabi vositalar ishlatiladi. Har bir vositaning yorlig‘i o‘qilib, uning qaysi sirt uchun mo‘ljallangani, qancha vaqt ta’sir qilishi ko‘rsatilgan bo‘lsa shunga amal qilinadi: masalan, gaz plitasidagi qotib qolgan dog‘larga yog‘ga qarshi vosita surtib, ta’sir qilishi uchun 1–5 daqiqa kutiladi. Dog‘ yoki yengil ifloslikni tozalashda gubkaning abraziv tomoni sirtni tirnab zarar yetkazishi mumkin, shuning uchun yumshoq tomoni tanlanadi. Choy yoki qahva dog‘ini ichimlik sodasi bilan tozalash mumkin. Quruq sirtlarni bir yo‘nalishda artish dog‘ qoldirmaydi, mikrofibra latta vaqtni tejaydi, avval changyutgich, keyin changni artish tartibi esa uyni tozaroq saqlaydi. Xavfsizlik uchun: rezina qo‘lqop kiyiladi, xona shamollatiladi, turli vositalar hech qachon aralashtirilmaydi (xlorli va kislotali yoki ammiakli vositalar zaharli gaz hosil qilishi mumkin), idish asl qadog‘ida, bolalar yetmaydigan joyda saqlanadi, ular ovqat yoki ichimlik idishlariga solinmaydi. Vosita ko‘zga tushsa, darhol kattalarga aytiladi va ko‘z ko‘p suv bilan chayiladi; yutib yuborilsa, qustirishga urinmay, darhol tez yordam (103) chaqiriladi va vosita qadog‘i shifokorga ko‘rsatiladi.

Namunalar
Choy dog‘li chashkaga sodani yumshoq gubka bilan surtib, ozgina ishqalab, suv bilan yuvilsa, dog‘ ketadi; qattiq abrazivdan foydalanilmaydi.
Xlorli vosita va kislotali vositani birga ishlatib bo‘lmaydi: aralashmadan zaharli gaz chiqishi mumkin, shuning uchun biri bilan yuvib, suv bilan chayilgandan keyingina ikkinchisi ishlatiladi, yoki faqat bittasi tanlanadi.
Sinfda faoliyat

Yorliq o‘qish mashqi: uydan olib kelinmagan, sinfdagi bo‘sh idish yorliqlaridan (faqat o‘qituvchi bergan) ogohlantirish belgilarini toping: «yonuvchan», «ko‘zga tegmasin», «bolalar yetmaydigan joyda saqlansin». Ularni daftarga chizing. Hech qanday vositani aralashtirib tajriba qilmang.

Mashq
1
Tozalash vositasini ishlatishdan oldin nima o‘qiladi?
2
Vositalarni nima uchun aralashtirib bo‘lmaydi?
3
Choy dog‘ini qanday tozalash mumkin?
4
Vosita ko‘zga tushsa nima qilinadi?