ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Yengil va oziq-ovqat sanoati

Darslar 29–30 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
30

Texnologik jarayon: bosqichlar va qurilmalar

Darslik: 114–115-betlar
MaqsadTexnologik jarayonning bosqichlarini, texnologik operatsiyani va ishlab chiqarishda ishlatiladigan qurilmalar guruhlarini bilish.
Yangi so‘zlar
texnologik jarayon · technological processtexnologik operatsiya · technological operationasosiy qurilma · main equipmenttransport qurilmasi · transport equipment
Tushuntirish

Texnologiya deganda mahsulotni qanday vositalar bilan va qaysi usullarda tayyorlash haqidagi bilim va tajriba tushuniladi. Texnologik jarayon — xomashyodan tayyor mahsulot olish uchun ketma-ket bajariladigan texnologik operatsiyalar yig‘indisi. Texnologik operatsiya esa bitta ish joyida bir ishchi yoki brigada tomonidan uzilishsiz bajariladigan, o‘z-o‘zidan yakunlangan ish bo‘lagi: masalan, matoni bichish yoki xamirni yoyish. Gazlama yoki taom tayyorlashda jarayon odatda uch bosqichdan o‘tadi: tayyorlov (xomashyoni tozalash, saralash), shakl berish (bichish, kesish, qoliplash) va tayyorlanmalarni yig‘ish (tikish, aralashtirish, birlashtirish). Korxona jihozlari vazifasiga ko‘ra uch guruhga ajratiladi: mahsulotga bevosita ishlov beradigan asosiy texnologik jihozlar; jarayonda qatnashmasa ham uni ta’minlab turadigan yordamchi jihozlar (masalan, shamollatish, ta’mirlash jihozlari); xomashyo va yarim tayyor mahsulotni bir mashinadan boshqasiga tashiydigan, yuklaydigan va ko‘taradigan transport jihozlari. Jarayon rejalashtirilganda mahsulot sifatiga qo‘yilgan talablar va korxona imkoniyatlari birga hisobga olinadi. Zavod va oshxonada mashinalarni faqat o‘qitilgan xodim yoqadi, himoya kiyimi kiyiladi va harakatlanuvchi qismlarga tegilmaydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahalladagi tikuv ustaxonasi joylarini qayta tartibga soldi. Mato kesish stolidan tikuv mashinasiga, keyin dazmolga bir yo‘nalishda o‘tadigan bo‘ldi. Ishchilar bir-biriga xalaqit bermay, ish tezlashdi.

Kim ishlatadi

Ish joyini rejalashtiruvchilar, oshxona dizaynerlari va sex ustalari jihozlarni mahsulot yo‘nalishiga qarab joylashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘quv stolingiz yoki boshqa ish joyingizning rejasini chizing va narsalarni «tayyorlash – ishlatish – yig‘ishtirish» tartibida bir yo‘nalishda joylang. Qaysi narsa xalaqit berayotganini belgilang.

Namunalar
Non zavodida xamir qorish mashinasi — asosiy qurilma, un uzatadigan konveyer — transport qurilmasi, havo shamollatgich — yordamchi qurilma.
Ko‘ylak tikishda gazlamani tayyorlash (yuvish, dazmollash) — tayyorlov, bichish — shakl berish, detallarni tikib birlashtirish — yig‘ish bosqichi.
Sinfda faoliyat

Guruhlarda «ustaxona xaritasi» tuzing: oshxona yoki tikuv ustaxonasida qurilmalarni uch guruhga ajratib chizing va bosqichlarni (tayyorlov, shakl berish, yig‘ish) o‘qlar bilan ko‘rsating. Haqiqiy mashinalarga o‘qituvchisiz tegmang.

Mashq
1
Texnologik jarayon uch bosqichda qanday amalga oshadi?
2
Texnologik operatsiya nima?
3
Qurilmalar nechta guruhga bo‘linadi?
4
Konveyer qaysi guruhga kiradi va nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuzatuv klubi uchun qizil chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →