Darslar 36–37 · 2 ta dars · M. E. Rojnova, U. T. Yaminova. Rus tili, 8-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
37
Yu. Ya. Yakovlev: hayoti. «Письмо к Петрарке» hikoyasi
Darslik: 136–141-betlar
MaqsadYu. Ya. Yakovlev ijodi bilan tanishish; «Письмо к Петрарке» hikoyasini mazmuni bo‘yicha aytib berish; qahramon his-tuyg‘ularini va Petrarka bilan o‘xshashlikni izohlash.
Yu. Ya. Yakovlev — yozuvchi, ssenariynavis, bolalar va o‘smirlar kitoblari muallifi. 1922-yilda Leningradda tug‘ilgan, ijodni bolaligida she’r bilan boshlagan. 1940-yilda armiyaga chaqirilgan, urush yillarida «Тревога» gazetasining harbiy muxbiri bo‘lgan. 1952-yilda M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tugatgan; birinchi bolalar kitobi «Наш адрес» 1949-yilda chiqqan. «Умка», «Умка ищет друга», «Зимородок» kabi filmlarning ssenariylarini yozgan. Asosiy mavzulari: urush, qahramonlar xotirasi, qidiruv otryadlari, maktab hayoti, inson va hayvon do‘stligi, o‘qituvchiga minnatdorlik. Qahramonlari haqiqiy odamlar: ular sevadi, adolatsizlik va yolg‘onga chidamaydi. Yakovlev 1996-yilda Sankt-Peterburgda vafot etgan.
Namunalar
I qism: bola Petrarkaga maktub yozmoqchi, chunki uni faqat Petrarka tushunadi. Petrarka Avinyonda Laurani cherkovda ko‘rgan; bola esa maktab koridorida yulduzli osmon globusini ko‘tarib borayotib, noma’lum qizni uchratdi, nafasi qaytdi va jim qoldi. Zavuch (o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari) uni koridordan darsga jo‘natdi. Keyin u qizni topish uchun uchinchi qavatga tez-tez chiqdi, lekin u kelmadi.
II qism: bir oy o‘tib uchratganda, bola «Qo‘lqopingiz bormi?» deb so‘raydi, qiz kuladi va yuguradi, u ham ketidan yuguradi. To‘siqda u «Men barcha qizlarni o‘pib yuraman!» deb yolg‘on gapiradi va darhol afsuslanadi. Matematika o‘qituvchisi Olga Ivanovna qizni (o‘z qizini) olib ketadi. Qiz ota-onasi bilan ketadi. Bola Petrarka Laurasini eslab, «mashina ixtiro qilaman, odam qutqaraman yoki kosmosga uchaman — shunda u mening haqimda eshitadi», deydi.
Sinfda faoliyat
«Maktub». Petrarkaga qisqa maktub yozing: nima bo‘lganini va qanday xato qilganingizni (qahramon nomidan) 4–5 gapda ayting.
Mashq
1
Hikoya nega «Письмо к Петрарке» deb ataladi?
Bola Petrarkaga yozgan xatida o‘z sevgisini va xatosini aytadi; ularning taqdiri o‘xshash.
2
Qahramon qizni birinchi marta qayerda ko‘rdi?
Maktab koridorining uchinchi qavatida, globus ko‘tarib ketayotganda.
3
Bola nega yolg‘on gapirdi va nimaga afsuslandi?
«Barcha qizlarni o‘paman» degan gapi yolg‘on edi, u yolg‘ondan uyaldi.
4
Qahramon nima qilmoqchi bo‘ldi?
Mashina ixtiro qilish, odam qutqarish yoki kosmosga uchish — qiz u haqida eshitishi uchun.