Buyuk geografik kashfiyotlar va ularning tarixiy ahamiyati
XV–XVII asrlarda yevropalik dengizchilar Afrika, Amerika, Osiyo va Okeaniyaga dengiz yo‘llarini ochdilar; bu voqealar Buyuk geografik kashfiyotlar deb ataladi. Ularga okeanda suza oladigan karavella, takomillashgan kompas va xaritalar imkon berdi; 1453-yilda Vizantiya qulagach, Sharq bilan savdo yo‘llari Usmoniylar nazoratiga o‘tgani Yevropani yangi yo‘llarni izlashga undadi. Portugaliyaliklar Genrix Dengizchi tashabbusi bilan Afrika qirg‘og‘i bo‘ylab suzdilar; Bartolomeu Diash Afrika janubidagi burunni aylanib o‘tdi, Vasko da Gama esa 1497–1499-yillarda Hindistonga dengiz yo‘lini ochdi. Ispaniya xizmatidagi Xristofor Kolumb 1492-yil 12-oktabrda Bagama orollariga yetdi; Amerigo Vespuchchi bu yerlar yangi qit’a ekanini ko‘rsatdi va qit’a uning nomi bilan atala boshladi. Fernando Magellan boshlagan ekspeditsiya (1519–1522) Yer sharini aylanib chiqdi, Magellanning o‘zi 1521-yilda Filippin orollarida halok bo‘ldi. 1606-yilda gollandiyalik dengizchi Villem Yanszon Avstraliya qirg‘og‘iga yetib bordi, keyinroq (1642-yilda) Abel Tasman Tasmaniyani ko‘rdi. Savdo markazi O‘rtayer dengizidan Atlantika okeaniga ko‘chdi, ammo mustamlakachilik, mahalliy xalqlarni talash va qul savdosi ham kuchaydi.
1492 e. → XV asr e. · II ming yillik
Bizning kunimizdan: 534 yil oldin
Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.
Sinf o‘qituvchisi bilan birga yangi o‘quvchi uchun maktab ichidagi yo‘l xaritasini tuzdi. Ular uchta mo‘ljalni belgilab, qog‘ozga strelkalar chizdi. Yangi o‘quvchi xaritaga qarab kerakli xonani birinchi urinishdayoq topdi.
Haydovchilar va uchuvchilar yo‘nalishni oldindan rejalashtiradi, geograflar xarita tuzadi, sayohat tashkilotchilari guruh yo‘lini belgilaydi.
Maktabingizdagi ikki xona orasidagi yo‘lni qog‘ozga chizing: uchta mo‘ljal va strelkalar bo‘lsin. Do‘stingiz xaritaga qarab topa oladimi, tekshiring.
«Kashfiyotchi kemasi»: guruhlar xaritada Diash, Kolumb, Da Gama va Magellan yo‘llarini turli rangli ip bilan belgilab, yillarini yozadi.