☰ Mundarija · Jahon tarixi

Eron va Afg‘oniston (1800–1870-yillar)

Darslar 32 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
32

1800–1870-yillarda Eron va Afg‘oniston

Darslik: 145–150-betlar
MaqsadEron va Afg‘onistonning ichki ahvoli hamda Rossiya va Britaniya bilan munosabatlarini bayon etish.
Yangi so‘zlar
Qojarlar · QajarsHirot · Heratamir · emiringlizlar–afg‘on urushi · Anglo-Afghan War
Tushuntirish

Eronda 1796-yildan Qojarlar sulolasi hukmronlik qildi. Rossiya bilan 1826–1828-yillardagi urushda Eron yengilib, 1828-yilda Turkmanchoy shartnomasi bilan Kavkaz hududlaridan ayrildi. 1848-yildan bobiylar deb atalgan diniy harakat tarafdorlarining qo‘zg‘olonlari bo‘ldi; ularni shoh qo‘shini bir necha yilda bostirdi. 1856–1857-yillarda Eron Hirotni egallagach, Britaniya bilan urush boshlandi va 1857-yilgi Parij shartnomasiga ko‘ra Eron Hirotdan voz kechdi. Afg‘onistonda 1709-yilda Mir Vays Qandahorda Safaviylarga qarshi bosh ko‘tardi, 1747-yilda Ahmadshoh Durroniy mustaqil davlatga asos soldi. Do‘st Muhammad 1826-yildan Kobul hukmdori bo‘ldi (keyinroq amir unvonini oldi); 1838/39–1842-yillardagi Birinchi ingliz–afg‘on urushida Britaniya qo‘shini yurish qilib, 1842-yil boshida Kobuldan chekinishda katta talafot ko‘rdi. 1855 va 1857-yillarda Do‘st Muhammad Britaniya bilan shartnomalar tuzdi.

Namunalar
Turkmanchoy shartnomasi (1828) Eron uchun og‘ir shartlar bilan, jumladan, Rossiyaga imtiyozlar bilan tugagan.
Ahmadshoh Durroniy Afg‘oniston davlati asoschisi sifatida e’tirof etiladi.
Sinfda faoliyat

«Ikki mamlakat»: Eron va Afg‘onistonning 1700–1860 yillardagi muhim voqealarini ikki chiziqda qiyoslang.

Mashq
1
Eronda qaysi sulola hukmronlik qilgan?
2
Turkmanchoy shartnomasi qachon tuzilgan?
3
Afg‘oniston davlatiga kim asos solgan?
4
Birinchi ingliz–afg‘on urushi qachon tugadi?