☰ Mundarija · Jahon tarixi

AQSH (1800–1870-yillar)

Darslar 25 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
25

1800–1870-yillarda Amerika Qo‘shma Shtatlari

Darslik: 115–119-betlar
MaqsadAQSHning kengayishi, qullik masalasi va Fuqarolar urushini bayon etish.
Yangi so‘zlar
qullik · slaverybekor qilish tarafdori · abolitionistFuqarolar urushi · Civil WarEmansipatsiya · Emancipation
Tushuntirish

XIX asrning birinchi yarmida AQSH g‘arbga kengayib, ko‘plab yangi shtatlarni qo‘shib oldi. Shimoliy shtatlarda sanoat va fermer xo‘jaliklari rivojlandi, janubda esa paxta plantatsiyalari qul mehnatiga tayandi. Qullikni bekor qilish tarafdorlari, jumladan, Jon Braun, qullarni ozod qilishni talab qildi; Braun 1859-yilda qurolli hujum uyushtirib, osib o‘ldirildi. 1860-yilda Avraam Linkoln prezident bo‘lib saylangach, janubdagi bir necha shtat Ittifoqdan ajralib chiqdi va 1861–1865-yillarda Fuqarolar urushi bo‘ldi. 1862-yildagi Gomsted qonuni g‘arbda yer berdi, 1863-yildagi Emansipatsiya e’lonnomasi esa urushayotgan janubdagi qullarni ozod deb e’lon qildi. 1865-yil aprelda Linkoln o‘ldirildi, shu yili dekabrda 13-tuzatish qullikni butunlay taqiqladi, 1866-yilda Kongress 14-tuzatishni qabul qildi.

Namunalar
Janub paxtasi Britaniya to‘qimachilik fabrikalariga yuborilar, shuning uchun plantatorlar qulchilikdan ajralishni istamagan.
Gomsted qonuni ko‘chib keluvchilarga bir necha yil ishlov berish sharti bilan yer ajratgan.
Sinfda faoliyat

«Ikki mintaqa»: Shimol va Janub iqtisodiyotini jadvalda solishtiring.

Mashq
1
Fuqarolar urushi qaysi yillarda bo‘ldi?
2
Linkoln qachon prezident bo‘lib saylandi?
3
Emansipatsiya e’lonnomasi qachon chiqdi?
4
13-tuzatish nimani taqiqladi?