ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Eron

Darslar 19 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
19

XVI–XVIII asrlarda Eron

Darslik: 88–91-betlar
MaqsadSafaviylar davlati, Shoh Abbos I, afg‘on istilosi, Nodirshoh va Qojarlar sulolasini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Safaviylar · the Safavidsshahanshoh · shahanshah (king of kings)tiyul · tiyul (service land grant)Qojarlar · the Qajars
Tushuntirish

XV asr oxirida Eron mustaqil hududlarga bo‘linib ketgan edi. Ardabildagi Safaviylar tariqati boshlig‘i Ismoil 1501–1502-yillarda Tabrizni egallab, o‘zini shahanshoh deb e’lon qildi va Safaviylar davlatiga asos soldi (poytaxti Tabriz). Davlatni mustahkamlash uchun suyurg‘ol yer egaligini cheklab, tiyul tizimini kuchaytirdi. Shoh Abbos I (1587–1629) davrida davlat eng qudratli bo‘ldi: poytaxt Isfahonga ko‘chirildi, muntazam qo‘shin tuzildi, soliq tizimi tartibga solindi, karvonsaroylar va sug‘orish inshootlari qurildi. XVIII asrda tiyul yerlarining ko‘payishi xazina daromadini kamaytirdi, soliqlar oshdi, dehqonlar xonavayron bo‘ldi. 1722-yilda afg‘on yetakchisi Mir Mahmud Isfahonni egalladi. Nodir Quli afg‘onlarni yengib, 1736-yilda Nodirshoh nomi bilan shoh bo‘ldi, Safaviylar sulolasi tugadi; u katta harbiy yurishlar qilib, 1739-yilda Dehlini egalladi, 1747-yilda o‘ldirildi. Keyin zandlar (1750–1794) hukmronlik qildi, 1796-yilda Qojarlar sulolasi (Og‘a Muhammad) hokimiyatni oldi, poytaxt Tehronga ko‘chdi; sulola 1925-yilgacha hukm surdi. Madaniyatda Isfahondagi Shoh masjidi, miniatura san’ati va Soib Tabriziy kabi shoirlar mashhur.

1501Safaviylar davlati1587Shoh Abbos I1722Mir Mahmud Isfahonda1736Nodirshoh1796Qojorlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf o‘qituvchisi bilan qadimiy binoni ko‘rishga bordi (yoki uning rasmini ko‘rdi). Gid bino shakli, bezagi va materiali o‘sha davr haqida nima aytishini tushuntirdi. Bolalar daftarga uchta kuzatuvni yozdi.

Kim ishlatadi

Gidlar tarixiy joylarni tushuntiradi, restavratorlar eski binolarni saqlaydi, turizm xodimlari mehmonlarni kutib oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror eski bino yoki uning rasmiga qarang va uchta narsani (shakli, bezagi, materiali) yozib, nima uchun shunday qurilgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qiling.

Namunalar
Hozirgi chegaralarTabrizIsfahonTehron
Abbos I poytaxtni Tabrizdan Isfahonga ko‘chirdi; Isfahon me’morchiligi bugun ham mashhur.
Nodir Quli afg‘onlardan Eronni ozod qilib, keyin shoh bo‘ldi.
Sinfda faoliyat

«Poytaxtlar sayohati»: sinf Tabriz, Isfahon, Tehron poytaxt bo‘lgan davrlarni xaritada ketma-ket bog‘laydi.

Mashq
1
Safaviylar davlatiga kim asos solgan va qachon?
2
Abbos I davrida qanday o‘zgarishlar bo‘ldi?
3
Nodirshoh qachon shoh bo‘ldi va qachon o‘ldirildi?
4
Nima uchun XVIII asrda Safaviylar iqtisodi inqirozga uchradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →