☰ Mundarija · Jahon tarixi

XVI–XVIII asrlarda Yaponiya va Koreya

Darslar 17 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
17

XVI–XVIII asrlarda Yaponiya va Koreya

Darslik: 79–83-betlar
MaqsadYaponiyaning birlashishi va o‘zini ajratib qo‘yishi hamda Koreyaning bosqinlar va islohotlarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
syogun · shogunsamuray · samuraikabuki · kabukixokku · haiku
Tushuntirish

XVI–XVIII asrlarda Yaponiyada rasmiy hukmdor imperator bo‘lsa-da, haqiqiy hokimiyat harbiy hukmdor — syogun qo‘lida edi; viloyatlarni daymyo knyazlari, ularning xizmatida samuraylar boshqarardi. Mamlakatni Oda Nobunaga, Toyotomi Xideyosi va Tokugava Ieyasu birlashtirdi; Ieyasu 1603-yilda syogun bo‘lib, Edo (hozirgi Tokio) shahrini o‘z hukumatining markaziga aylantirdi. Tokugava syogunligi 1867-yilgacha hukmronlik qildi. 1614-yilda xristianlik taqiqlandi, XVII asrda chet elliklarga yopiq tartib o‘rnatildi: faqat Nagasakidagi cheklangan savdo (golland va xitoy savdogarlari) qoldi. Sakkizinchi syogun Yosimune (1716–1745) dehqonchilikni rag‘batlantirib, islohotlar o‘tkazdi. Koreyada Choson (Li) sulolasi hukmronlik qilardi; 1592-yilda yapon qo‘shini bostirib kirdi, admiral Li Sun Sin floti va xalq partizanlari, Xitoy yordami bilan bosqinchilar qaytarildi, ammo mamlakat juda vayron bo‘ldi. 1627 va 1636–1637-yillarda manjurlar bostirib kirib, Koreya qirolini o‘z vassaliga aylantirdi. Qirol Yongjo (1724–1776) soliqlarni yengillashtirib, islohotlar o‘tkazdi. Madaniyatda Yaponiyada kabuki teatri va Matsuo Basyo she’riyati (xokku — uch misrali, 5-7-5 bo‘g‘inli she’r) mashhur bo‘ldi.

Namunalar
Edo — Tokugava syogunlari hukumatining markazi, hozirgi Tokio.
Admiral Li Sun Sin usti yopiq «toshbaqa kemalar»dan foydalanib, yapon flotiga katta zarba berdi.
Sinfda faoliyat

«Ikki orol»: sinf Yaponiya va Koreyaning XVI–XVIII asr voqealarini ikki ustunli vaqt chizig‘ida solishtiradi.

Mashq
1
Syogun kim edi?
2
Tokugava syogunligi qachon boshlanib qachon tugagan?
3
Yapon bosqini (1592) Koreyaga qanday zarar yetkazdi?
4
Nima uchun Yaponiya o‘zini chet elliklardan ajratib qo‘ydi?