ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Buyuk Britaniya (1800–1870-yillar)

Darslar 21 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
21

1800–1870-yillarda Buyuk Britaniya

Darslik: 97–100-betlar
MaqsadXIX asrda Britaniyaning sanoat yetakchiligi, islohotlar va mustamlaka imperiyasini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
islohot · reformchartizm · Chartismdominion · dominionjahon ko‘rgazmasi · world exhibition
Tushuntirish

XIX asrning o‘rtalarida Britaniya «dunyo ustaxonasi» deb atalardi: u jahon sanoat mahsulotining katta qismini berar, flotida esa tengi yo‘q edi. 1825-yilda dunyodagi birinchi jamoat temir yo‘li ochildi, keyingi o‘n yillarda butun mamlakat relslar bilan qoplandi. Sanoat shaharlari o‘sib, ishchilar va tadbirkorlar siyosiy huquq talab qila boshladi; 1832-yilgi islohot parlamentda yangi shaharlarga o‘rin berdi, 1867-yilda esa saylov huquqi yana kengaytirildi. Ishchilar chartizm harakatini boshladi — ular Xalq xartiyasida erkaklar uchun umumiy saylov huquqini talab qildi, garchi o‘sha paytda bu talablar bajarilmagan bo‘lsa-da. 1833-yilgi Fabrika qonuni bolalar mehnatini cheklab qo‘ydi. 1851-yilda Londonda birinchi jahon sanoat ko‘rgazmasi o‘tdi, 1867-yilda Kanada ichki boshqaruvli dominionga aylandi.

1825Birinchi temir yo‘l1832Saylov islohoti1833Fabrika qonuni1851Jahon ko‘rgazmasi1867Kanada dominion
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabda fan haftaligida har bir sinf o‘z stolida ko‘rgazma tashkil qildi. O‘quvchilar buyumlarga qisqa yorliq yopishtirdi. Mehmon tushuntirish so‘ramasdan ham stolni tushunib oldi.

Kim ishlatadi

Ko‘rgazma tashkilotchilari va muzey xodimlari buyumlarni tushunarli joylashtiradi, vitrina bezovchilari buyumni yorliq bilan ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Stolingizda to‘rtta buyumni joylashtirib, har biriga qisqa yorliq yozing. Birov sizsiz tushuna oladimi, tekshiring.

Namunalar
Londondagi 1851-yilgi Jahon ko‘rgazmasi uchun shisha va temirdan «Billur saroy» qurilgan edi.
1832-yilgi islohotdan keyin ham ko‘pchilik ishchi saylash huquqiga ega bo‘lmagan; bu huquq bosqichma-bosqich kengaydi.
Sinfda faoliyat

«Parlament o‘yini»: sinf ikkiga bo‘linib, ishchilar va fabrika egalari rolini o‘ynaydi va saylov huquqi haqida bahslashadi.

Mashq
1
Dunyodagi birinchi jamoat temir yo‘li qaysi yili ochildi?
2
Chartistlar nimani talab qildi?
3
Fabrika qonuni (1833) nimani cheklagan?
4
1867-yilda Kanada qanday maqom oldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat uchun iliq to‘shamaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →