☰ Mundarija · Jahon tarixi

Shimoliy Amerika va AQSHning tashkil topishi

Darslar 12 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
12

XVIII asrda Shimoliy Amerika. Amerika Qo‘shma Shtatlarining tashkil topishi

Darslik: 54–58-betlar
MaqsadIngliz mustamlakalari, mustaqillik urushi va AQSH konstitutsiyasini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
mustaqillik deklaratsiyasi · Declaration of IndependenceQit’a Kongressi · Continental Congressfederal · federalkonstitutsiya · constitution
Tushuntirish

Shimoliy Amerikada ingliz mustamlakalari 1607-yilda Jeymstaundan boshlandi; XVIII asrda o‘n uchta mustamlaka bor edi. Ko‘chib kelganlar kichik fermer xo‘jaliklari va dastlabki manufakturalarni yaratdi, janubda esa Afrikadan keltirilgan qullar mehnatiga asoslangan plantatsiyalar saqlandi; mahalliy hind xalqlari yerlaridan siqib chiqarildi. Buyuk Britaniya mustamlakalarga soliq va savdo cheklovlarini joriy qildi, bu norozilikni kuchaytirdi. 1774-yilda Filadelfiyada Birinchi Qit’a Kongressi yig‘ildi, 1775-yilda urush boshlandi va Jorj Vashington bosh qo‘mondon etib tayinlandi. 1776-yil 4-iyulda Tomas Jefferson tayyorlagan Mustaqillik Deklaratsiyasi qabul qilindi; unda xalq suvereniteti va tabiiy huquqlar e’lon qilindi. Fransiya amerikaliklarga yordam berdi; 1781-yilda Yorktaun yonida ingliz qo‘shini taslim bo‘ldi, 1783-yilgi Parij sulhi bilan Britaniya AQSH mustaqilligini tan oldi. 1787-yil 17-sentabrda Federal Konvent AQSH Konstitutsiyasini qabul qildi: respublika, to‘rt yilga saylanadigan prezident, federal tuzilma. 1789-yilda Jorj Vashington birinchi prezident bo‘ldi.

Namunalar
Deklaratsiyaga ko‘ra, har kimning yashash, erkinlik va baxt izlash huquqi bor; hukumat xalq roziligiga tayanadi.
Parij muzokaralarida amerikaliklardan Franklin, Adams va Jey qatnashdi.
Sinfda faoliyat

«Mustaqillik e’loni»: sinf Deklaratsiyaning ikki-uch qoidasini o‘z so‘zlari bilan «xalqqa e’lon» qilib o‘qiydi.

Mashq
1
Mustaqillik Deklaratsiyasi qachon qabul qilindi va uni kim tayyorladi?
2
Urush qaysi sulh bilan tugadi?
3
AQSH Konstitutsiyasi nimani joriy qildi?
4
Nima uchun amerikaliklar Buyuk Britaniyaga qarshi chiqdi? Ikki sabab.