☰ Mundarija · Jahon tarixi

Usmoniylar imperiyasi (1800–1870-yillar)

Darslar 31 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
31

1800–1870-yillarda Usmoniylar imperiyasi

Darslik: 142–144-betlar
MaqsadUsmoniylar imperiyasining zaiflashuvi, islohotlari va Sharq masalasini bayon etish.
Yangi so‘zlar
Sharq masalasi · Eastern QuestionTanzimot · Tanzimatmuxtoriyat · autonomyyanicharlar · janissary
Tushuntirish

XIX asrda Usmoniylar imperiyasi hududi bo‘yicha katta bo‘lsa-da, harbiy va iqtisodiy jihatdan Yevropadan orqada qolgan edi. Buyuk davlatlar uning merosi uchun kurashdi; bu «Sharq masalasi» deb ataladi. Yunonlar 1821-yilda ozodlik uchun qo‘zg‘olon ko‘tardi; 1827-yilda Navarino jangida Britaniya, Fransiya va Rossiya floti Usmoniylar–Misr flotini yengdi, Yunoniston esa 1830-yilga kelib mustaqil davlat sifatida tan olindi. 1830-yilda Fransiya Jazoirni bosib oldi. Misr hokimi Muhammad Ali deyarli mustaqil siyosat yurgizdi va 1840-yilgi kelishuvga ko‘ra Misrni nasl bilan boshqarish huquqini oldi. Sulton Mahmud II 1826-yilda yanicharlar korpusini tugatib, yangi armiya tuzdi, 1839-yilda esa Tanzimot islohotlari boshlandi; 1853–1856-yillardagi Qrim urushidan keyin Parij sulhi (1856) Usmoniylar mustaqilligi va hududiy yaxlitligini tasdiqladi.

Namunalar
Navarino jangi 1827-yil 20-oktabrda bo‘lib, yunonlar ozodligiga yo‘l ochdi.
Tanzimot islohotlari fuqarolarning hayoti va mulki xavfsizligiga kafolat berishni va’da qilgan.
Sinfda faoliyat

«Usmoniylar xaritasi»: XIX asrda imperiyadan ajralgan yoki hujumga uchragan joylarni xaritada belgilang.

Mashq
1
Sharq masalasi nima?
2
Navarino jangi qachon bo‘lgan?
3
Fransiya Jazoirni qachon bosib oldi?
4
Tanzimot qachon boshlangan?