XVI–XVIII asrlarda Afrika mamlakatlari
Afrikani Sahroyi Kabirdan shimol va janubga bo‘lib o‘rganish qulay. Shimoliy Afrikada XVI asrda ko‘p yerlar Usmoniylar tarkibiga kirdi: 1517-yilda Misr, XVI asr o‘rtalarida Liviya (1551), Tunis (1574) va Jazoir; Marokash esa mustaqil qoldi. Misrda mamluk amirlari mahalliy hokimiyatni saqlab qoldi; 1798-yilda Napoleon bostirib kirdi, ammo fransuzlar 1801-yilgacha mamlakatni tark etdi. G‘arbiy Afrikaga portugallar XV asrda keldi, avval oltin olib ketdi. Amerikada plantatsiyalar paydo bo‘lgach, ishchi kuchiga talab ortdi va Afrikadan qullar olib ketila boshlandi: avval portugallar, XVII asrda gollandlar, keyin inglizlar, fransuzlar va boshqalar bu savdoga qo‘shildi. Taxminan 12 million afrikalik Atlantika bo‘ylab majburan olib ketildi, ko‘plari yo‘lda halok bo‘ldi; qirg‘oq bo‘ylari «Qalampir», «Fil suyagi», «Oltin» va «Qul» qirg‘oqlari deb atalgan. Qul savdosi Afrika jamiyatlarini zaiflashtirdi, urushlar va ishonchsizlikni kuchaytirdi, Yevropa va Amerikaning ba’zi shaharlari esa undan boyidi. Qulchilikni oqlash uchun irqchilik g‘oyalari tarqaldi.
«Kema yo‘li» (jim mulohaza): sinf qul savdosi xaritasini ko‘rib, Afrika, Amerika va Yevropa orasidagi yo‘nalishlarni daftarga chizadi va bir gapli xulosa yozadi.