ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Osiyo mamlakatlarining rivojlanish xususiyatlari

Darslar 14 · 1 ta dars · R. Farmonov, U. Jo‘rayev, Sh. Ergashev. Jahon tarixi (XVI–XIX asrning 60-yillari), 8-sinf. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
14

XVI–XVIII asrlarda Osiyo mamlakatlari rivojlanishining asosiy xususiyatlari

Darslik: 65–68-betlar
MaqsadXVI–XVIII asrlarda Osiyo sivilizatsiyalarining o‘ziga xosligi va Yevropadan orqada qola boshlash sabablarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
an’anaviy jamiyat · traditional societysivilizatsiya · civilizationkasta · casteekstensiv rivojlanish · extensive development
Tushuntirish

Yevropa tarixshunosligida Sharq jamiyatlari ko‘pincha «an’anaviy jamiyat» deb ataladi: unda urf-odat, davlat tartibi va yer egaligining o‘ziga xos shakllari ustun bo‘ladi. Darslikda Osiyoda to‘rt sivilizatsiya ajratiladi: Xitoy–konfutsiylik, Yaponiya, Hind va Islom sivilizatsiyalari. Yaponiyada Yevropadagiga o‘xshash harbiy zodagonlar — samuraylar va knyazlar bor edi; Hind jamiyatida odamning o‘rni tug‘ilishiga qarab belgilanuvchi kastalar muhim rol o‘ynadi; Islom sivilizatsiyasida esa din dunyoqarashni ham, kundalik tartibni ham shakllantirgan. XVII asr o‘rtalarigacha Osiyo hunarmandchilik, savdo va harbiy ishda Yevropadan orqada emasdi, ammo keyinchalik harbiy xarajatlarning ko‘pligi, kemasozlik, yo‘llar va kitob chop etishning sekin rivojlanishi, «yopiq eshiklar» siyosati va resurslardan ekstensiv foydalanish Osiyoni Yevropadan ortda qoldirdi. Shu fonda Yevropa mustamlakachiligi Osiyoning ko‘p mamlakatlarini bosib olish yoki yarimmustamlakaga aylantirishga o‘tdi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Boshqa viloyatdan kelgan sinf mehmon bo‘ldi. O‘quvchilar bir-biridan salomlashish va mehmon kutish odatlarini so‘radi. Farqlarni bilgani uchun hech kim xafa bo‘lmadi, aksincha qiziqib tinglashdi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, sayohat yo‘lboshchilari, diplomatlar va o‘qituvchilar turli odatlarni tushuntirib, odamlarni bir-biriga yaqinlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror kishidan (do‘st, o‘qituvchi yoki qo‘shni) o‘zi biladigan bir joyda odamlar qanday salomlashishini so‘rang va bir gapda yozib oling.

Namunalar
Hindistonda kasta tizimi: bola otasining kastasiga mansub bo‘lib tug‘iladi va kasbi ham ko‘pincha shunga bog‘liq bo‘ladi.
★«Yopiq eshik» siyosati
Yaponiya va Xitoy: chet ellik savdogarlar bir-ikki portga
«Yopiq eshiklar» siyosati: Yaponiya va Xitoy chet ellik savdogarlarni faqat bir-ikki portga kiritgan.
Sinfda faoliyat

«To‘rt sivilizatsiya xaritasi»: sinf xaritada to‘rt sivilizatsiya hududlarini to‘rt rangda bo‘yab, har biriga bitta xususiyat yozadi.

Mashq
1
Darslik Osiyoda qaysi to‘rt sivilizatsiyani ajratadi?
2
Kasta nima?
3
Osiyoning Yevropadan orqada qola boshlashiga ikki sabab ayting.
4
Nima uchun «an’anaviy tartiblarni ideallashtirish» ham foyda, ham zarar keltirdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzlash signalizatsiyasi: 3 volt, to‘rt elementHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →